Velferð dýra

28. maí 2011

Grein sem birtist í Bændablaðinu 26. maí.

Að undanförnu hefur farið fram mikil og að mörgu leiti þörf umræða um velferð dýra. Þar hafa farið fremst í flokki, eftir því sem ritari hefur náð að fylgjast með, fólk frá samtökunum Velbú og ýmsir aðrir sem hafa inn í umræðuna dregist. Vonandi eru helst allir þeirrar skoðunar að ekki skuli slakað á varðandi dýravernd og að eftirlit með því að vel sé hugsað um þau dýr sem menn hafa sér til nytja eða ánægju sé í góðu lagi. Þó að umræðan að undanförnu hafi bæði verið þörf og góð, verður að segja það eins og er, að þar hefur einnig borið talsvert mikið á öfgafullum málflutningi og ekki er laust við að firringar hafi að nokkru gætt í framsetningu sumra þeirra sem fremstir hafa farið.

 

Það hlýtur, svo dæmi sé tekið, að teljast firring, þegar því er haldið fram að dýrin sem slík séu höfð á ,,boðstóli neytenda”, að fuglar bæði ,,kúki og pissi” (haldið fram af konu sem titlar sig dýralækni) og að kjúklingar sofi fjórar klukkustundir á sólarhring til að hámarka afköst. Gera má ráð fyrir að um sé að ræða vanþekkingu á því sem til umfjöllunar er. Væri vafalaust betra að viðkomandi kynntu sér málin betur áður en slíkar fullyrðingar eru settar fram. Þær eru ekki til þess fallnar að vinna þeim málstað sem barist er fyrir gagn.

 

Einnig er æskilegt að raunsæi komi að einhverju leiti við sögu þegar verið er að fjalla um þessi málefni. Er það til að mynda raunhæft að gera því skóna að alifuglaungar gangi lausir í íslenskri náttúru og ef menn gefa sér að svo sé: Hvernig á það að koma heim og saman, að fuglarnir tíni upp í sig bakteríur eins og salmonellu og Campylobacter, frjálsir  úti í náttúrunni  og ætlast svo til þess, að þær sömu bakteríur, gufi síðan á óútskýrðan hátt upp þegar fuglunum er slátrað. Vissulega má hugsa sér að íslenskum reglugerðum verði breitt á þann veg að þessar óværur verði heimilaðar í íslenskum vistvænum og lífrænum matvælum, en ef það er það sem menn vilja, þá er best að það komi skýrt og greinilega fram í umræðunni. 

 

Sá sem þetta ritar hefur dálitla reynslu af eldi og ræktun kjúklinga, en hefur auk þess fengist við annan og ,,hefðbundnari” búskap. Var öll sumur í sveit frá sex ára aldri og hefur átt þar heima frá því hann var unglingur. Ekki minnist hann þess að hafa kynnst á þessum tíma bændafólki sem vildi, eða ætlaði sér að fara illa með skepnur, þó auðvitað hafi gerst óhöpp og slys. Ekki hefur það þó verið vegna þess að bændur eða búalið, sem hann hefur kynnst, hafi að yfirlögðu ráði valdið þar um og í þau skipti sem hann man eftir að slíkt hafi gerst hefur viðkomandi venjulega tekið það afar nærri sér.

 

En að því raunhæfa, vistvæna og góða. Það er einlæg skoðun undirritaðs að það sé mannúðlegra, meira í ætt við dýravelferð og almenna skynsemi að sleppa nýklöktum kjúklingum inn í upphituð, rúmgóð, björt, loftræst, hrein og trygg hús, til að ala þá upp í, heldur en að sleppa þeim út harðneskjulega íslenska náttúru þar sem þeir væru berskjaldaðir fyrir nær öllu því sem má hugsa sér að geti orðið þeim að fjörtjóni. Það er ekki velferð, Velbú, né þaðan af síður lífrænt, þar sem ganga má að því vísu, að umrædd dýr, myndu ekki lifa slíka tilraunastarfsemi af. Það er heldur ekki raunhæft að reikna með því að kýr séu ekki hafðar í fjósum, eða a.m.k. við þau og sauðfé verður að reka í réttir að hausti og draga í dilka hvort sem mönnum líkar betur eða ver.

 

Höldum okkur við hið raunhæfa. Það er ekkert sem bendir til þess að mannskepnan hætti í náinni framtíð að halda búfé sér til nytja. Það hefur verið gert frá örófi alda og verður gert um langa framtíð. Förum vel með þann fénað sem haldinn er í þessum tilgangi og búum sem best að honum. Þau sem vilja ekki leggja sér kjöt til munns verða ekki neydd til þess og ekki er vitað til þess að nokkur hafi áhuga á að þröngva þeim til slíkrar neyslu.

 

Við hin sem viljum neyta afurða sem koma af húsdýrahaldi, vitum það afar vel, að bestu afurðirnar koma af fénaði sem vel hefur verið búið að og munum því með vali okkar að nokkru stuðla að góðri meðferð húsdýranna.

Venjulegt íslenskt fólk

13. apríl 2011

  Ritari hlustaði á Kristinn R. Ólafsson flytja ágætan pistil í síðdegisútvarpi Rásar 2 þann 12. apríl sl. Í pistlinum flutti hann þýðingu sína á grein sem Guðbergur Bergsson rithöfundur, hafði skrifað og fengið birta í spænskum vefmiðli. Best væri að Guðbergur snaraði greininni yfir á íslensku til að við landar hans gætum notið hennar til fulls, þ.e. þau okkar sem ekki eru í færum til að skilja spænskuna. Þá væri einnig æskilegt að þau sem vegna, þjóðrembu, stærilætis eða sannfæringar um að við Íslendingar séum öðrum þjóðum fremri í siðferði og öðrum góðum eiginleikum, hefðu það fyrir reglu að lesa grein Guðbergs fyrir svefninn sem flest kvöld næstu mánuði. Ekki síst forseti lýðveldisins (ekki stórveldisins) Íslands.

 

Að afloknum kosningum um Icesave-samninginn hefur farið af stað afar fjörug umræða sem er þeirrar gerðar að helst verður líkt við hið bágborna ástand sem komast má í eftir harða drykkju.  Einna verst virðast þeir vera haldnir sem mest létu á sér bera í aðdraganda kosninganna, í þeim tilgangi að ná því fram að samningurinn yrði felldur. 

Þau sem börðust fyrir því fengu sitt fram og ef allt væri með felldu væri ekkert óeðlilegt við það að fagnaðardansinn væri stiginn dag sem nótt með forseta lýðveldisins Íslands í broddi fylkingar.  

En það er ekki svo. 

Annað blasir við og engin sérstök ástæða að undrast það. Skömmin yfir að hafa orðið þess valdandi að samningurinn var felldur á grundvelli þjóðrembu og hroka, að ógleymdu því margnefnda ,,prinsippi” að ekki skuli greiða skuldir sem ,,aðrir” hafi stofnað til. Það er svo önnur saga, að þau sem hanga í þessu ,,sippi”, eru vitanlega alla daga að borga skuldir sem aðrir hafa stofnað til, hvort sem þeir eru kallaðir ,,óreiðumenn” eða ekki.  

Vanlíðanin er orðin slík að við hin sem mæltum með því að greitt væri atkvæði með JÁ- inu erum nú beðin þess lengstra orða að gera allt sem hægt er, til að það komi nú allt eins gott og mögulegt er, út úr klúðrinu sem þjóðin er búin að koma sér í, fyrir tilverknað sjálfumglaðs og sjálfhverfs Bessastaðabóndans. Nú eigum við sem sé að standa saman sem ein heild! Hefði mátt leiða hugann að því fyrr. 

Svo er komið að einn af talsmönnum NEI- afstöðunnar, Brynjar Níelsson hrl, heldur því nú fram að: … ,, Í lífinu er alltaf einhver áhætta og við getum sennilega öll verið sammála um að við getum aldrei vitað hvor leiðin er hagfelldari fyrir okkur”.  

Annað hljóð í strokknum en fyrir kosningar því þá skrifaði hann ásamt nokkrum starfsbræðrum sínum undir svohljóðandi texta: ,,Þær vita [Hollendingar og Bretar] að þær munu ekki ná fram kröfum sínum á hendur íslensku þjóðinni nema hún taki á sig skuldbindingar til að greiða með samningi.”

  Eitt í dag en annað á morgun. Nú er því svo haldið fram, bæði af forsetanum og fjármálaráðherranum o.fl., að allt verði greitt sem Bretar og Hollendingar eigi rétt á að fá.

 

Til hvers var þá kosið? Hví var ekki sagt já við samningnum? Er ef til vill eitthvað sem er hulið og ósagt  í þessu ferli öllu saman? Á leikurinn með fjöregg þjóðarinnar engan enda að taka?

Ekki af baki dottinn

6. apríl 2011

Grein sem birtist í Sunnlenska fréttablaðinu í dag.

  Fjöregg íslensku þjóðarinnar er á flugi, líkt og bolti í blaki. Kastast af einum á annan í einhverskonar óreiðukenndum leik sem enginn veit nákvæmlega hvernig byrjaði né heldur hvers vegna er stundaður. Þeir vita það ekki heldur leikmennirnir, sem keppast við að halda egginu á lofti, en vita þó, að ef þeim tekst ekki að halda fjöregginu á flugi, þá fer illa. Þeir vita þetta allir sem leikinn stunda utan einn, þ.e. sá sem  ekki virðist mega til þess hugsa að honum ljúki. Vegna þess, að hann telur sér trú um að ef svo fer að eggið falli mjúklega til jarðar óskemmt og óbrotið muni ljósið - sem hann telur sér trú um að á hann skíni - dofna. Að hans áliti snýst tilveran nefnilega um, að hinn stórkostulegi og einstæði persónuleiki hans njóti sín. Annað skiptir máli.

 

Oft hefur hann lent í hremmingum og stundum fallið, en ávallt staðið upp aftur. Beðið um tilfinningalegt svigrúm og fengið, en nú þarf hann ekki á neinu slíku að halda. Nú er það þjóðin sem kaus hann sem þarf á svigrúmi að halda, því það er jú fjöreggið hennar sem leikmennirnir eru að basla við að halda óbrotnu eftir að þessi eini varpaði því í loft upp. Nú fylgjast þegnarnir með því - ekki í tilfinningalegu svigrúmi - heldur tilfinningalegu losti; hvort takast muni að halda fjöregginu óbrotnu.  

Á ýmsu hefur gengið og þrisvar hefur hann sagt nei og alltaf hefur hann fundið jafn mikið til sín. Fundið fyrir því að hann getur enn látið til sín taka. Á sínum tíma gerði hann á sér fáheyrða persónuleikabreytingu til þess að komast þangað sem hann er. Honum var það svo ótrúlega auðvelt og ekki spillti fyrir að keppinautarnir voru ekki æfðir í slíkum umskiptum.  Ekki spillti það heldur fyrir að mesti andstæðingur þess að hann kæmist þangað sem hann er núna kunni sér ekki hóf í baráttunni. Kannski hefði sá með hrífuna (eða var það sópur), haft hann í slagnum, ef hinn voðalegi fyrrverandi þetta og hitt og núverandi ritstjóri blaðs sem er við það að hverfa, hefði ekki beitt sér eins og hann gerði. 

Örlögin hafa sem sé hagað því svo, að nú eru þeir orðnir samherjar, félagar í andanum, á móti framtíðinni en ekki fortíðinni. Fortíðin er nefnilega að beggja áliti bara nokkuð góð, enda báðir komnir af léttasta skeiði og farnir að sjá liðna tíð í ljóma. Ekki er þó víst að þeir deili með sér ást og hrifningu á þjóð drekans. Þannig er að annar dýrkar drekann í austri en hinn í vestri og þannig bítur hvor í skottið á öðrum, svona líkt og hvernig fólk getur sameinast í félagsskapnum Heimsýn, sem nær víst er að báðir hafa hlýjar taugar til. 

En hann er ekki af baki dottinn, öðru nær, enda nóg komið af slíku og nú er stefnan tekin á að halda sig á baki þjóðarinnar og hún er nú þekkt af öðru en því, að hrista af sér sína bestu syni. Annað hvort væri það. Þjóðin sem þolað hefur móðuharðindi, hafísár og frostavetur fleiri en tölu verður á komið. Að ógleymdum landflótta sem hún hefur svo mikla reynslu af, bæði fyrr og nú. 

Það er reynsla kemur þjóðinni vel núna, þegar hin ólíku og þó svo undarlega líku öfl taka höndum saman og þá ríður á að tekin sé ábyrg afstaða í alvarlegu máli sem snertir framtíð þessarar þjóðar. Á hún að skríða inn í skel og neita að horfast í augu við raunveruleikann, eða takast á við tilveruna eins og hún kemur fyrir. Reisa skjaldborg, bíta í skjaldarrendur og segja nei, eða horfa fram á veginn, byggja upp framtíð fyrir komandi kynslóðir og segja ,,JÁ”.

Hvort ætli sé nú betra, að horfast í augu við hlutina eins og þeir eru og stefna fram á við, eða gera ráð fyrir að hægt sé að éta skildina, sem er hvort eð er búið að bíta í, þegar búið er að valda tjóni með gömlu íslensku þrjóskunni.       

  Samkvæmt því sem lesa má um í Fréttablaðinu verður hið íslenska landbúnaðarkerfi sett í frysti, þar til svo er komið að þjóðin er búin að samþykkja inngöngu í Evrópusambandið. Inngangur fréttar Vísis er svohljóðandi: ,,Samninganefnd Íslands kynnir íslenskt landbúnaðarkerfi og sérstöðu þess fyrir samninganefnd ESB á rýnifundi í Brussel í dag”. Ástæður þessa eru sem kunnugt er afstaða Bændasamtaka Íslands til ESB- umsóknarinnar, ásamt einlægri hrifningu landbúnaðarráðherra á því millifærslukerfi sem við líði er í landbúnaðinum.  Á sínum tíma þótti það nokkuð sérstakt þegar Framsóknarflokkurinn fór fram með þá stefnu að rétt væri að Ísland gengi inn í ESB, en þó með því skilyrði að það yrði í raun þannig að Evrópusambandið gengi inn í Ísland. Nú er stefnan tekin á að Evrópusambandið tileinki sér íslensku peningaveituna sem fundin var upp fyrir íslenskan landbúnað.

Ómissandi ráðherra

  Ögmundur Jónasson hélt því fram í viðtali á Bylgjunni síðastliðinn laugardag að Jón Bjarnason væri ómissandi sem ráðherra og því mætti ekki halda áfram þeirri tiltekt sem hafin er í æðstu stjórnsýslu með fækkun ráðuneyta. Í sama viðtali hélt Ögmundur því einnig fram að úrganga hans úr ríkisstjórninni á sínum tíma, þegar hann var heilbrigðisráðherra, hefði verið gerð til að bjarga stjórninni. Þar með liggur það ljóst fyrir að allar hugmyndir um að skýringin hafi verið sú að hann hafi ekki haft kjark til að takast á við þau niðurskurðarverkefni sem við blöstu í hinu útgjaldaafreka ráðuneyti standast ekki. Jafnframt hlýtur að mega draga þá ályktun af þessum yfirlýsingum ráðherrans að endurkoma hans í ríkisstjórnina sé hreint ekki til þess gerð að koma henni til bjargar og líklegra verður að teljast að endurkoma Ögmundar sé alls ekki til þess hugsuð.

   Það er kunnara en frá þurfi að segja að ástandið í Vinstri græna flokknum er óbeysið og á stundum engu líkara en að flokkurinn sé aðeins regnhlífarsamtök fyrir fólk sem ekkert á sameiginlegt annað en að geta ekki komið sér saman um nokkurn skapaðan hlut. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakannana vilja tveir þriðju hlutar flokksmanna ljúka viðræðum við ESB, samt er það stefna flokksins að þangað höfum við ekkert að sækja. Formaðurinn flokksins sér ekki sólina fyrir íslensku krónunni og á það sameiginlegt með Heimssýnarhópnum. Hvorki hann, né hópurinn sá, vill Ísland í ESB og hafa þau helst bent á þá lausn á augljósum vanda í íslenskri hagstjórn, að landið verði einhverskonar fylgiríki Noregs. Framsóknarforingjar hafa verið talsvert hallir undir þessar hugmyndir og ógleymanlegur er betlileiðangur þeirra Sigmundar Davíðs og Höskuldar til Noregs á sínum tíma. Frá Noregi berast þær fréttir að ríkidæmið sé búið að
gera þessa nágranna okkar svo viti firrta að þeir telji að hamingja og velferð norsku þjóðarinnar felist helst í níðingshætti gagnvart þeim sem ekki eru fæddir undir norskri sól. 

Framtíð þjóðar

  Forseti íslenska lýðveldisins hefur hins vegar þann háttinn á, á milli þess sem hann dundar sér við að hengja krossa á fólk fyrir að vinna vinnuna sína og tala af sér í viðtölum við erlenda fjölmiðla, að mæna bláeygur til Kína. Þangað vill hann sækja framtíð þjóðar sinnar enda eru kínversk stjórnvöld, eins og alkunnugt er, fremst í flokki þeirra sem virða mannréttindi og tjáningarfrelsi. Sannaðist það vel við afhendingu Nóbelsverlaunanna á dögunum þar sem stóll Nóbelsverðlaunahafans stóð auður, vegna þess að kínversku mannvinirnir sáu sér ekki fært að leysa hann úr haldi.

  Þeir eiga sitthvað sameiginlegt fjandvinirnir Davíð og Ólafur, þegar að er gáð. Báðir eru t.d. einlægir andstæðingar inngöngu í ESB. Hádegismóabóndinn virðist vilja að þjóðin loki sig af frá samfélagi þjóðanna en félagi hans frá Bessastöðum vill, sem fyrr segir, helst af öllu flytja Ísland til Asíu. Báðir eiga þeir það svo sameiginlegt að þekkja ekki sinn vitjunartíma, annar búinn að leika klappstýru fyrir útrásarvíkinga, en hinn yfirgaf sem kunnugt er Seðlabanka Íslands gjaldþrota.

Dýralíf

6. janúar 2011

  Að undanförnu hefur verið hægt að fylgjast með sálarástandi vinstri- grænna nánast í beinni útsendingu, bæði í útvarpi allra landsmanna, sem og öðrum fréttamiðlum. Undanfari þessarar einstöku opinberunar á þrætubókarsnilli og þvergirðingshætti hefur verið miklu lengri en kemur fram í fréttum, það er allar götur aftur til þess þegar nokkrir vinstri flokkar voru sameinaðir í þeim sem í dag heitir Samfylkingin. Eftir sátu þau sem töldu sig vera það langt til vinstri að þau gætu ekki undir nokkrum kringumstæðum tekið þátt í að starfa í stórum flokki þar sem sjónarmið jafnaðarmanna væru ríkjandi.

  

Hápunkti hinnar vinstri- grænu sálarkreppu virðist hafa verið náð á fundi í gömlu Morgunblaðshöllinni við Aðalstræti (hvar annarstaðar!). Fundi þar sem allir fimmtán þingmenn flokksins, eða flokkanna eftir því hvernig er á það litið, komu saman til að ræða það sem þau kalla skoðanaágreining. ,,Ágreiningur” er reyndar sérgrein Vinstri- græna flokksins eins og flestum mun vera kunnugt um sem fylgst hafa með íslenskum stjórnmálum. Þar á bæ virðist það vera þannig að ef einhver mál koma upp sem taka þarf afstöðu til, að þá er fyrst af öllu kannað hvort ekki sé hægt að finna einhvern góðan flöt á því að ,,vera á móti” í málinu. Síðan er lagst í allskyns umræður og vangaveltur um málið og ekki linnt látum fyrr en gott ráð finnst til að geta verið því algjörlega andsnúinn.   

Það mun hafa verið vegna þessara eiginleika samstarfsflokksins sem  forsætisráðherra greip til þess að líkja því við ,,að smala köttum” að fá þingmenn VG til að taka þátt í atkvæðagreiðslu á ábyrgan hátt. En eins og flestum er ljóst þá hefur ábyrgðartilfinningin þróast upp í andhverfu sína hjá æði mörgum hinna vinstri- grænu hugsjónaberserkja. Því er það, að það sem flestum öðrum finnst sjálfsagt og rétt að gera, verður í þeirra huga það sem alls ekki má með nokkru mögulegu móti taka þátt í.  

Hér er um að ræða gamlan og gróinn kvilla sem margur hefur þurft að fást við. Hefur lausnin oft á tíðum falist í því að koma því inn hjá viðkomandi: að eitthvað þurfi að gera á þennan veginn eða hinn, hætta síðan ekki fyrr en hann er farinn að halda að honum hafi sjálfum dottið þetta í hug og er þar með orðinn heltekinn af hugmyndinni og í framhaldinu berst fyrir henni af mikilli elju. Þetta getur á stundum verið afar tímafrekt ferli eins og allir þekkja sem tekið hafa þátt í, en er oftar en ekki farsælt þegar átt er við einstaklinga sem eru haldnir þöngulhugsun og þvergirðingshætti.  

Vitanlega er ekki raunsætt að gera ráð fyrir að í ríkisstjórnarsamstarfi geti hlutirnir gengið fyrir sig með þessum hætti að öllu leyti, þó stundum geti þurft að grípa til slíkra ráða. Það verður þó að vera í algjörum undantekningartilfellum, því gera verður þá kröfu, að fólk sem situr á Alþingi og heldur um stjórnartaumana, sé að mestu leyti í þokkalegu standi.  

Af þessu má auðséð vera að stjórnarsamstarf við stjórnmálaflokk af þeirri tegund sem VG er getur ekki gengið nema í afar stuttan tíma, því eftir alveg ótrúlega stutta setu fara böndin að trosna. Þau bönd sem í raunverulegum stjórnmálaflokkum halda fólki saman þó ágreiningur komi upp um einstök atriði: hina sameiginlegu sýn flokksmanna á hvert stefna skuli. 

Þessu er ekki fyrir að fara hjá VG og því má ljóst vera að á þau verður ekki hægt að byggja stjórnarsamstarf til lengri tíma. Það nöturlega við stöðuna í íslenskum stjórnmálum nú um stundir er hins vegar það, að ekki er svo að sjá að hinir þverklofnu stjórnarandstöðuflokkar Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur séu í nokkru standi til að koma að stjórn landsins.

  Af þeirri ástæðu situr þjóðin uppi með það að hafa í ríkisstjórn fólk sem engin sanngirni er að líkt sé við húsdýr, því þau eiga það bara alls ekki skilið.    

Þessi grein birtist í Fréttablaðinu í dag (9/12) 

Áhugasamt fólk um málefni landbúnaðarins hefur að undanförnu geta fylgst með undarlegri deilu sem komin er upp milli Bændasamtaka Íslands (BÍ), annars vegar og Landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytisins hins vegar .

  Upphaf málsins má rekja til þess að ,,Fréttablaðið” átti á dögunum viðtal við formann samninganefndar þeirrar sem skipuð var til að koma fram fyrir hönd íslenska ríkisins gagnvart Evrópusambandinu í samningaferlinu sem hafið er vegna umsóknar Íslands. Í viðtalinu kom fram að ekki þykir gott að BÍ skuli kjósa að standa utan við ferlið og kjósi að senda ekki fulltrúa sína til starfa við svokallaða rýnivinnu sem fram fer við að bera saman stöðu mála á Íslandi annars vegar og ESB hins vegar.

  Bændasamtökin hafa, sem kunnugt er, tekið þá afstöðu að þau séu á móti inngöngu Íslands í ESB og af þeirri ástæðu sé réttast að koma hvergi nærri samningaferlinu, væntanlega með það í huga að ,,enginn sé þar kenndur þar sem hann komi ekki”. Deila má um hversu málefnaleg þessi afstaða er og eins hvort hún þjóni hagsmunum bænda. Hafa verður í huga að svo gæti farið að Ísland gangi til liðs við ESB hvort sem bændum líkar það vel eða illa. Má því eins líta svo á, að betra sé að taka þátt í að gera þá samninga sem unnið er að og reyna með því hafa áhrif á þá til hins betra fyrir bændur - byggja þannig undir greinina til framtíðar - því ef svo fer að ekkert verður af inngöngu Íslands, hefur þó ekki gerst annað en það að BÍ hafi lagt sitt af mörkum til að treysta hag stéttarinnar.

  Vegna þessa er kominn upp fyrrnefndur krytur milli ráðuneytisins og bændasamtakanna og deilan snýst um það hvorir séu með ólund, bændaforingjarnir eða ráðuneytismenn. Í viðtali blaðsins við Harald Benediktsson heldur Haraldur því fram að ,,allt sé þetta Jóni að kenna” (þ.e. Jóni Bjarnasyni).  Jón lætur svo upplýsingafulltrúa sinn (Bjarna Harðarson) svara fyrir sig í sama blaði nokkru seinna  og sá er hreint ekki á því að rétt sé með farið, því að ráðuneytið sé einmitt á kafi í hinni títtnefndu rýnivinnu.

  Þar hafa menn það: Hvorugur vill kannast við að vera með ólund, sem vonlegt er. Hvorki ráðuneytið né Bændasamtökin geta nefnilega leyft sér slíka framkomu; ekki á opinberum vettvangi og ekki heldur að tjaldabaki. Þeim ber báðum skylda til að vinna að málinu af heilindum, hvort sem þeim líkar betur eða ver. Ráðuneytinu vegna þess að um umsókn Íslands að Evrópusambandinu var samið við stjórnarmyndunina og hún síðan samþykkt af Alþingi, en Bændasamtökunum vegna þess að þau eiga að gæta hagsmuna bænda, sem a.m.k. sumir hverjir eru ekki alveg sannfærðir um að þau séu að gera nægjanlega vel.

  Í ,,Bændablaðinu” er greint frá svokölluðum ,,bændafundum” sem haldnir hafa verið víðs vegar um landið að undanförnu og í frásögnum af fundunum kemur fram að ekki eru allir bændur jafn vissir um að afstaða samtakanna sé rétt, (að taka ekki þátt í samningaferlinu). Vitanlega er fullkomlega eðlilegt að bændur hafi af því nokkrar áhyggjur. Sjálfsagt hlýtur að vera að Bændasamtökin gæti hagsmuna bænda, í þessu efni sem öðru er að stéttinni snýr, en feli það hlutverk ekki einhverju fólki út í bæ, sem hugsanlega hefur ekki eins mikla þekkingu á málefnum stéttarinnar og gera má ráð fyrir að samtökin hafi.

  Ekki hefur alltaf gefist vel að BÍ sofni á verðinum þegar málefni bændastéttarinnar eru annars vegar og í því sambandi má minna á hvernig komið er fyrir því sem áður hét ,,Lánasjóður landbúnaðarins”, sjóður sem að hluta var rekinn á félagslegum grundvelli, en er nú gufaður upp í því dæmalausa frjálshyggjubrölti sem stundað var. Það er ljót saga sem bændur og ríkissjóður Íslands súpa nú seyðið af.

  Gera verður þá kröfu til Bændasamtaka Íslands, að þau skipti þegar í stað um afstöðu til samninganefndarinnar, taki þátt í því starfi sem þar fer fram og leggi sitt af mörkum til að samningarnir sem unnið er að, verði sem bestir fyrir land og þjóð, bændur jafnt sem aðra þegna þessa lands.

Hver er sínum gjöfum líkur

4. nóvember 2010

  Ríkisútvarpið greindi frá því í vikunni að Bændasamtökin hefðu látið dálítið fé af hendi rakna til félagsskapar sem kallar sig ,,Heimssýn”. Félagsskapur þessi er forustumönnum bænda frekar kær og það er bóndi úr Dölunum sem veitir félagsskapnum forstöðu. Í pistli sem undirritaður sendi frá sér á dögunum og birtist m.a. í Fréttablaðinu, var sagt að mörg væri hún matarholan sem leyndist í styrkjakerfi landbúnaðarins. Nú er staðfest af Haraldi Benediktssyni  formanni Bændasamtakanna, eftir viðtal í Ríkisútvarpinu, að það var ekki orðum aukið.

  Kærleikurinn sem félagið Heimssýn nýtur af hálfu Bændasamtakanna virðist stafa af því að félagsskapur þessi á það sameiginlegt með forustumönnum bænda að vilja ekki að Ísland verði ekki eitt af aðildarlöndum Evrópusambandsins. Þar falla hugir saman, að vilja halda Íslandi utan samfélags þeirra þjóða sem því standa þó næst. Um það sameinast kvótahafar til lands og sjávar, ásamt öldruðum pólitíkusum sem finna hjá sér hvöt til að taka þátt í leiknum og berjast gegn því sem líklegt er að geti orðið þjóðinni til hagsbóta. Ekki rekur ritara minni til að nokkur þessara aðila hafi lagt það á sig að benda á einhverja aðra og betri leið til lausnar á þeim vanda sem augljóslega blasir við þegar litið er til framtíðar. Með þeirri undantekningu þó, að formaður Heimssýnar virðist telja að hjálpræðið sé helst að sækja til Bandaríkjanna, ekki ólíkt forseta lýðveldisins, að því frátöldu að hann sér sólina helst rísa í Kína.

  Heimsýnarsamtökunum ætti að vera þokkalega borgið með svo traustan bakhjarl sem Bændasamtökin eru. Samtök sem virðist ekkert muna um að rétta félagsskapnum ómælda styrki, bæði hrein peningaframlög og óbein. Frétt Ríkisútvarpsins upplýsti að styrkurinn til Heimssýnar hefði verið í þrennu lagi, þ.e. fimm hundruð þúsund til félagsins til almennrar starfsemi, önnur fimm hundruð þúsund til að greiða auglýsingastofu og að síðustu ókeypis ótilgreint auglýsingapláss í Bændablaðinu. Ekki er að efa að það á eftir að koma sér vel, þar sem Bændablaðinu er nú dreift með Morgunblaðinu, sem þrátt fyrir myndarlegan taprekstur, gefur líklega ekki auglýsingaplássið þó málstaðurinn sé eflaust eigendum þess hjartfólginn.

  Formaður Bændasamtakanna gerði sér tíðrætt um ,,aðréttur” í leiðara Bændablaðsins fyrir nokkru og nú liggur loks fyrir hvað raunverulega var átt við: Bændasamtökin taka ekki við ,,aðréttum” heldur er það þannig að það eru þau sem stunda það að veita ,,aðréttur”, því ekki var annað hægt að skilja, af orðum formannsins, en að styrkveitingin til Heimsýnar væri einungis lítið brot af þeirri rausn sem iðulega hryti af nægtaborði Bændasamtakanna til hinna ýmsu félagasamtaka sem þeim væru þóknanleg.

  Almennir bændur, sem margir hverjir hafa ekki of miklu úr að moða, hljóta að furða sig á því að slík sé gnóttin af óþörfu fé í fórum samtaka þeirra, að hægt sé að spreða því að geðþótta í alls kyns verkefni sem engin grein er gerð fyrir, eða að minnsta kosti er ekki á lofti haldið.

  Það hlýtur að vera hægt að ætlast til að Bændasamtökin geri grein fyrir hvernig þessum málum hefur verið háttað á liðnum árum. Hverjir hafa fengið framlög og hvenær? Til hvers er ætlast af hálfu Bændasamtakanna, ef einhvers, af þeim félagasamtökum sem formaðurinn vísaði til að styrki hefðu fengið og hvaða sjónarmið hafi ráðið því hverjir fengu þessa styrki?

Hrun, órói og ,,sátt”.

5. október 2010

  Það á ekki af þessari þjóð að ganga. Hún kaus, með bros á vör, yfir sig vanhæfa stjórnmálamenn kjörtímabil eftir kjörtímabil, sem að endingu sigldu skútunni, ekki bara í strand heldur fram af brúninni, þaðan sem hún féll að endingu í björgunarnet alþjóðasamfélagsins (IMF).

  Þeir ágætu menn gætu hafa sagt eitthvað á þessa leið: Allt í lagi, ykkur verður bjargað með peningum sjóðsins, en þið verðið að átta ykkur á nokkrum staðreyndum svo það geti gengið.

 

  1. Víkingatíminn er liðinn fyrir löngu.
  2. Þið eruð ekki nema rúmar 300 000 hræður í afar stóru landi.
  3. Þorskurinn og ýsan eru ekki gerð úr gulli og ekki heldur kindin.
  4. Fjölmargir utan Íslands eru búnir að tapa stórfé á ævintýramennsku ykkar manna.

 

  Og síðast en ekki síst: þið verðið að sýna lágmarksvott af ábyrgðartilfinningu með smáskvettu af iðrun saman við og þreyja síðan Þorrann og Góuna í þrjú til fjögur ár án þess að krefjast þess að á hverju heimili sé Rover eða Audi, fjórhjól, snjósleðar, sumarbústaður, hesthús, gæðingar og utanlandsferð allrar fjölskyldunnar til sólarlanda. Þið þurfið ekki sjö háskóla, né heldur sjúkrahús á hverja krummaskuð o.s.frv.. Þið þurfið að vinna ykkur út úr þeirri óráðsíu sem þið hafið komið ykkur í, á nokkrum árum og að þeim tíma liðnum þá ætti þetta allt saman að fara að lagast. Gleymið ekki heldur, að það er hægt að leigja sér húsnæði, slíkt hefur verið gert í nágrannalöndum ykkar um árabil og gefið góða raun.

  Þeir komu og réttu fram hjálpandi hönd, en ekki gekk öllum vel að skilja að tímar Davíðs og Dóra væru liðnir, né heldur að allur glaumurinn og gleðin hefði verið reist á sandi.

  Það kom líka ýmislegt fleira, eins og eldgos og hestapest sem komu illa við ferðaiðnaðinn, að ógleymdri síldarpest sem gerði þá ágætu skepnu frekar ólystuga svo ekki sé nú meira sagt. Margar þeirra sukkfjárfestinga, sem ráðist hafði verið í á tímum félaganna tveggja og liðsmanna þeirra, komu líka í hausinn á þjóðinni. Framkvæmdir sem allar líkur eru á að muni sjúga til sín ómælda fjármuni um ókomna tíð s.s.: Harpa, Siglufjarðargöng og Landeyjahöfn.

__ __ __

  Á Austurvelli koma síðan saman pottberjendur hoppandi, hrópandi og gólandi, grýtandi eggjum, golfkúlum og grjóti stjórnvöldum til hressingar og uppörfunar, að þeir telja, en fyrst og fremst meiðandi saklausa lögreglumenn og skemmandi eignir þjóðarinnar og þar með að sjálfsögðu sjálfra sín.

  Þar mætir varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins og er líklega að mótmæla því að fá ekki að sitja lengur á þingi. Þar mæta líka skuldlitlar eignamanneskjur og eru vafalaust að mótmæla háum fasteignasköttum og þar mæta líka sparifjáreigendur til að mótmæla lágum vöxtum og einnig mætir líka fólk sem er eingöngu komið til að njóta ástandsins og þjóna eðli sínu, en:

  Síðast en ekki síst mætir þarna fólk sem lent hefur í verulegum erfiðleikum vegna ástandsins og veit ekki sitt rjúkandi ráð, búið að tapa öllu sínu, eða sér fram á að gera það. Það er fólkið sem þarf að hlusta á, hugsa um, og gera allt sem hægt er til að bjarga úr hremmingunum.

  Vissulega er verið að reyna að gera það við afar erfiðar aðstæður, en gera verður betur og óþolandi er fyrir fólk í þessari stöðu að þurfa að horfa uppá að verið sé að fella niður milljarðaskuldir gamalla vildarvina höfðingjanna tveggja, þó svo það hafi kannski slysast til að kjósa þá yfir sig. Enginn getur ætlast til að fólk sem er að sjá á eftir öllu sínu þoli slíkt.

  Rætt er um það núna bæði hátt og í hljóði að ná þurfi sátt milli stjórnar og stjórnarandstöðu, þ.e. þjóðar og kvótahafa. Betra er að engin sátt náist en að samið verði um að forréttindahóparnir komi til með að halda sínu, haldi áfram að mergsjúga almenning eins og verið hefur í áratugi. 

Hvenær tekur maður við ,,aðréttum” og hvenær tekur maður ekki við ,,aðréttum”, það er vandinn, að minnsta kosti ef maður er í forsvari fyrir íslenska bændastétt. Þetta er eitt af því sem vefst talsvert fyrir leiðtoga Bændasamtakanna þegar hann fjallar um þau framlög Evrópusambandsins sem hann gefur hið skáldlega nafn aðréttur í Bændablaðinu.

 

Haraldur Benediktsson formaður Bændasamtaka Íslands, ritar leiðarann í Bændablaðinu í síðustu viku og kvartar þar yfir því að ESB stundi það að bjóða bændum, það sem hann kallar ,,aðréttur”. Aðréttur þessar þykir honum ekki góðar, þar sem þær hafi mögulega þann tilgang að fá bændur til að hugsa málin upp á nýtt, þ.e. hvað varðar afstöðuna til mögulegrar inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Hvers vegna formanninum fellur illa að bændur fái nýja sýn á framtíðina miðað við inngöngu þjóðarinnar í sambandið er ekki gott að skilja og rík ástæða til að hann skýri betur en gert hefur verið, hvers vegna það er svo slæmt að íslenskir bændur hugsi sjálfstætt?

 

Af þessu tilefni ritar Ólafur Stephensen, ritstjóri Fréttablaðsins leiðara þar sem hann fer yfir það í nokkrum liðum hvernig hinar títtnefndu aðréttur hafi runnið greiðlega um hendur bænda á umliðnum árum. Nefnir hann þar nokkur dæmi s.s. styrk til vöruhönnunar á Austurlandi úr ull, skógarafurðum og leðri, þjálfun smala og eflingu atvinnuþátttöku kvenna í landbúnaði. Líklega er ekkert af þessu gott að mati bændaforingjans, en jafnvíst að þeim hefur þótt gott sem nutu. Þarna er um að ræða ýmis verkefni sem bændaforustan hefur, þrátt fyrir allt, séð sér hag í að nýta, bændum og þjóðinni til hagsbóta. Augljóslega felst mótsögn í hinni nýju afstöðu Bændasamtakanna miðað við hve sjálfsagt þeim hefur þótt að þiggja framlög frá ESB fram til þessa.

 

Í tilefni af þessu sendi BÍ bréf með yfirskriftinni ,,Beiðni um að staða landbúnaðar í samningaferli Íslands við ESB verði skýrð” til Össurar Skarphéðinssonar utanríkisráðherra, þar sem kvartað er m.a. yfir aðréttunum. Bréfið ættu sem flestir að lesa þar sem í því birtist á afar skýran hátt hvernig BÍ tekur afstöðu til Evrópumálanna. Vitnað er í Jón Bjarnason landbúnaðarráðherra og eftir honum haft að aðlögunarferli að Evrópusambandinu sé hafið og virðist ekki þurfa frekar vitnanna við, að mati bændaforustunnar. Jón Bjarnason landbúnaðarráðherra, hefur margoft lýst því yfir að hann telji ekki koma til greina að Ísland gangi í ESB og í því ljósi getur hann varla talist traust heimild um hvernig beri að túlka á hvaða stigi viðræður við sambandið eru staddar. Yfirlýsingar hans um að ,,aðlögunarferli” sé hafið, verða að skoðast í því ljósi að þar er að tjá sig maður sem er ákveðinn í að taka ímyndaða hagsmuni fárra fram yfir hagsmuni heildarinnar. Ekki er gott til þess að vita fyrir bændur, að bændaforustan sæki sér helst leiðsögn í þann suðupott öfgaskoðana og kreddufestu sem Vinstri- grænu stjórnmálasamtökin eru.

 

Komið hefur fram að eitt af því sem ESB hefur sett út á varðandi landbúnaðarkerfið íslenska, er að ekki sé auðvelt að sjá hvernig því fjármagni sem ráðstafað er til að styrkja íslenskan landbúnað sé varið. Við lestur fyrrnefnds bréfs læðist að sá grunur, að það fari dálítið fyrir brjóstið á bændaforustunni að hugsanlega verði þar gerð breyting á: að greiðslur verði auðraktari og kerfið gert opið og gegnsætt.  Það er nefnilega kunnara en frá þurfi að segja að í millifærslukerfinu íslenska og er þá ekki eingöngu átt við landbúnaðarkerfið, leynist mörg matarholan, sem þeim einum er kunnugt um sem innvígðir eru.

 

Bændaforustan hefur barist gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið með oddi og egg og beitt þar fyrir sig ýmsum rökum sem fæst standast skoðun ef að er gáð. Það er öllum ljóst að landbúnaður er stundaður í löndum Evrópusambandsins allt frá Miðjarðarhafi og norður til Finnmerkur. Undirritaður dvaldi í austurrískri sveit á dögunum og sá þá með eigin augum hve landbúnaður dafnar þar vel og ekki síður hitt, hve frelsi austurrískra bænda er á ýmsum sviðum meira en  íslenskra. Afurðir sínar selja þeir beint til neytenda, ef þeim sýnist svo, hvort heldur um er að ræða kjöt, kartöflur, egg eða mjólk og mjólkurafurðir svo sem osta sem þeir framleiða sjálfir á búum sínum. Vafalaust er það allt undir eðlilegu heilbrigðiseftirliti og þess gætt að rétt og vel sé farið með vöruna, en ekki stunduð sú ofstjórn sem sjálfsögð þykir hér á landi.

 

Í málflutningi sínum hefur BÍ meðal annars haldið því fram að tryggja verði matvælaöryggi íslensku þjóðarinnar og talið að það verði best gert með því að halda Íslandi utan við ESB. Það er svo gjarnan látið fylgja með: að ef samgöngur til landsins einhverra hluta vegna stöðvist, þá sé gott að eiga matvælaframleiðslu sem duga muni þjóðinni í slíkum þrengingum.

 

Málflutningur af þessu tagi stenst ekki skoðun. Ef svo færi að samgöngur til landsins stöðvuðust, þá háttar þannig til að eitt það fyrsta sem færi úr skorðum er landbúnaðurinn. Ekki yrði flutt inn korn, olía, vélar, né varahlutir til þeirra. Engin áburðarverksmiðja er í landinu og víst er að ekki kæmi áburður til landsins án samgangna. Þá má einnig geta þess, að ekki er vansalaust hve lítt hefur verið hugsað um að nýta búfjáráburð, en vonandi stendur það til bóta, þó ekki sé nema vegna þess hve áburðarverð hefur rokið upp að undanförnu. Af þessu má ljóst vera að landbúnaðarframleiðsla myndi nær stöðvast, fyrir nú utan allt annað sem úr skorðum gengi við slíka uppákomu.

 

Enginn áhugi virðist vera á því hjá íslenskri þjóð, né ráðamönnum hennar, að tryggja siglingar til landsins. Það sést af því að ekki eitt einasta flutningaskip er undir íslenskum fána, þau eru öll skráð erlendis og verða eflaust tekin til þjónustu fyrir þær þjóðir ef aðstæður af því tagi sem BÍ hefur haldið á lofti í umræðunni um matvælaöryggi yrðu að raunveruleika. Nágrannaþjóðir okkar brugðust við útflöggun kaupskipaflotans fyrir mörgum árum, en íslenska þjóðin virðist ekki hafa metnað til þess. Því eru skipin skráð erlendis og þeir Íslendingar sem á þeim starfa skráðir til heimilis utan landsteinanna. Hætt er við að forfeður og formæður okkar, þau sem í fátækt söfnuðu hlutafé til að geta stofnað skipafélag og keypt skip til að tryggja siglingar til og frá landinu, yrðu forviða ef þau gætu séð hvernig komið er fyrir því gamla baráttumáli.

 

Ef til þess kemur að Ísland gengur til samstarfs við ESB er engin ástæða til annars en gera ráð fyrir að íslenskum bændum komi til að vegna vel í því samstarfi og jafnvel betur en í því kerfi sem boðið hefur verið uppá hingað til. Kerfi þar sem flestir kostnaðarliðir til almenns rekstrar eru um það bil tvöfalt til margfalt hærri en tíðkast hjá nágrannaþjóðum.  Kerfi sem boðið hefur uppá okurvexti, ofurverðlagningu á fóðurvörum og fjölmörgum öðrum rekstrarvörum og ekki má gleyma síendurteknum gengisfellingum með tilheyrandi afleiðingum fyrir þjóðina alla, bændur jafnt sem aðra.

 

Ljóst er að málflutningur Bændasamtaka Íslands stenst ekki og kominn er tími til að þau snúi sér frekar að því að huga að hagsmunum íslenskra bænda innan Evrópusambandsins, ef til þess kemur að Ísland verði eitt af ríkjum þess, en að mála samtökin út í horn með málflutningi sem ekki þjónar hagsmunum þeirra sem þau þó eiga að þjóna. 

Um síðustu mánaðarmót dvaldi ritari með konu sinni í góðum hópi nokkurra landa í vikutíma í dal í Austurríki. Ánægjuleg dvöl sem lengi verður minnst. Nær engar fréttir bárust af Íslandi og nöfn eins og  Jón Bjarnason, Steingrímur J., Ögmundur, Lilja Móses., Bjarni Benidiktsson og Sigmundur Davíð heyrðust aldrei nefnd. Óneitanlega var það mikill léttir að vera laus við Íslandsvilluna.

 

Í sveitinni þarna suður frá var dvalið innan um frjálsa bændur sem ekki eru þjakaðir af kúgunarkerfi eins og því sem tekið var upp fyrir margt löngu hér á landi til að koma Korpúlfsstaðabúinu fyrir kattarnef. Kerfi sem hefur verið haldið vel og vandlega við síðan. Fróðlegt var að verða vitni að því hve frjálsir bændurnir þarna eru og hve gott þeir hafa það – Austurríki er jú í ESB. 

 

Málflutningur íslensku Bændasamtakanna hefur gengið út á, að með inngöngu í Evrópusambandið væri það sjálfgefið að íslenskir bændur kæmust umsvifalaust á vonarvöl, heftir í helsi hins evrópska reglugerðarbákns og ekki nóg með það, heldur yrðu barnungir afkomendur þeirra skráðir í hulduher sambandsins, þannig að eftir eina kynslóð yrði búskaparbasli á Íslandi sjálfhætt, þó ekki væri nema vegna nýliðunarvanda! Her þennan hefur að vísu enginn heyrt né séð aðrir en bændur, en það sannar bara betur en flest annað tilveru hans og voðalega ætlan!

 

Hótelið sem við dvöldum á keypti kjöt, kartöflur, mjólk, egg og hvaðeina af bændum í nágrenninu og ekki var annað að sjá en öllum heilsaðist vel af þeirri vöru. Ekkert bar á því að maturinn stæði þversum í mannskapnum þó sölumeðferðin væri eins óíslensk og hugsast gat. Allt eins víst að sú hafi verið skýringin: að frjáls matvæli séu bara ágæt og  ekki verri en íslenskt reglugerðarfóður.

 

Þarna var húsdýraáburður borinn á tún og akra eftir að hafa brotið sig í hrúgum sem næst fyrirhuguðum notkunarstað og það án þess að nokkur fengi hland fyrir hjartað vegna lyktar eða sjónmengunar, enda gerir fólk á þessum slóðum sér eflaust grein fyrir því, að í því sem dýrin leggja af sér felast verðmæti sem rétt er og sjálfsagt að nýta. Sannindi sem á allra síðustu tímum hafa verið að renna upp fyrir æ fleiri landbúnaðarköppum íslenskum.

 

Á slóðum þeirra Heiðu og Péturs er náttúrufegurð afar mikil. Fjöllin eru feikihá og skógi vaxin nær upp á tinda, lækir renna, vatnið ferskt og gott beint úr krana og snyrtimennskan er allsráðandi. Helst að rekast mætti á eina og eina bjór eða gosdollu, sem gos og bjórþambendur höfðu vegna sljóvgunar ,,misst” út um bílgluggann í vegarkanti hraðbrautar. Lá við að Íslendingurinn yrði feginn að rekast á tengingu sem vísaði heim. Þeir eru þá sem sé ekki alfullkomnir þarna frekar en annarsstaðar.

 

Er heim var komið tóku við gamalkunnug stef:

 

Forseti lýðveldisins sér framtíðina fyrir sér í Kína. Mannréttindafrömuðirnir og hálaunagreiðendurnir sem þar sitja að völdum, munu fátt vita æskilegra til að taka í kjöltu sér en Ísland, enda kunna þeir eflaust vel að meta framlag þjóðarinnar til eflingar hagkerfis Evrópu. Það framtak kostaði íslensku þjóðina að vísu efnahagslega sjálfstæðið, en það finnst risanum í austri eflaust ekki verra. Á Alþingi ræðir fólk um það mest og lengst og í sem flestum orðum, hvernig ,,lögum” verði komið yfir þá stjórnmálamenn sem stóðu vaktina þegar Hrunið hvolfdist yfir. Árna og Geir, Ingibjörgu og Björgvin, en að sjálfsögðu  ekki Davíð og Halldór, né Valgerði og ekki heldur Finn Ingólfs, né þau önnur sem bjuggu til það umhverfi sem gerði það að verkum að íslenska Hrunið varð svo afdrifaríkt sem raun varð.

 

Miklir menn erum við Mörlandar og aldrei munum við verða í vandræðum með að finna réttlætinu góðan farveg.