Bændablaðið berst mér í hendur með tveggja vikna millibili. Ánægjuleg sending sem berst í pósti og ég gæti helst ekki hugsað mér að vera án. Fyrir tveimur dögum barst mér nýtt eintak sem ég hef verið að grípa niður í.

Í blaðinu sem mér barst á dögunum, er á forsíðunni sagt frá ,,uppgangi villiminks“ í Skagafirði. Fram kemur að dýrin hafa þyngst um heilt kíló frá því sem áður mun hafa verið, eru orðin ,,yfir 4 kíló“ og með vígtennur sem eru um 3 cm að lengd! Þá er greint er frá því að minkar þessarar gerðar séu farnir að halda sig fyrir ofan 1000 metra hæð og jafnvel farnir að sjást í Svarfaðardal og fylgir sögunni, að svo sé komið að ,,hundarnir nái ekki lengur að drepa þessa stóru minka“ og er auðvelt að leggja trúnað á það.

Óvísindaleg mæling á vígtönnum tíkarinnar minnar leiddi til þeirrar niðurstöðu að tönnin væri ekki nema 10 til 13 millimetrar, eftir því hvernig mælt var og er hún (tíkin) þó í stærra lagi.

Hér er því greinilega um mikla vágesti að ræða sem tekið hafa stökkbreytingum varðandi líkamsstærð og vígbúnað!

Í inngangi að þessari umfjöllun Bændablaðsins er sagt frá því að ríkisrekstur veiða á þessum fénaði sé á þann veg: að ,,ráðnir minkaveiðimenn fái 7.200 fyrir unnin dýr og verðlaun verða 1.800 krónur(?).

Hins vegar eru veiðar á refum launaðar með 20.000 krónu framlagi fyrir ,,grendýr“ og 7.000 krónur fyrir ,,hlaupadýr og vetrarveiði“. ,,Verðlaun til annarra [en opinberra veiðimanna?] fyrir unninn ref verða 7.000 krónur“.

Það er sem sagt þannig, að ríkið heldur úti veiðum á refum, sem er dýrategund sem verið hefur á Íslandi frá ómunatíð og greiðir tiltölulega vel fyrir. Heldur einnig úti veiðimennsku á minkum sem eru nýlega fluttir inn í íslenska náttúru, af þeim sem minkarækt hafa stundað og vel að merkja, samkvæmt því sem sagt er frá í Bændablaðinu: Minkum sem hafa tekið upp á því að breytast í stórvaxin óargardýr skaðleg og hættuleg og eru þeirrar náttúru að þenjast út og vígbúast sem í vísindaskáldsögu sé.

Það er augljóslega skoðun stjórnvalda, að stefnt skuli að útrýmingu dýrategundar sem verið hefur í landinu í þúsundir ára og greiða tiltölulega vel fyrir veiðimennsku á dýrum þeirrar tegundar.

Hins vegar eru veiðar á dýrategund sem nýlega er flutt inn og er samkvæmt því sem fram kemur í frétt blaðsins, bæði stórhættuleg og skaðleg, illa launaðar í samanburðinum.

Halda mætti að stefnan sé sú, að breyta skuli náttúru landsins á sem flestum sviðum; flytja inn skaðvalda og útrýma þeim sem náð hafa jafnvægi í náttúru landsins og það kemur fram á fleiri sviðum. Það þykir sjálfsagt að beita sauðfé í lausagöngu nær hvar sem er og engar kvaðir eru lagðar á sauðfjárbændur um að þeir haldi fénaði sínum innan girðinga með tilheyrandi afleiðingum fyrir gróðurfar landsins. Það er látið svo heita að refaveiðum sé haldið úti til að sporna gegn því að refurinn leggist á sauðfé, sem vissulega getur gerst en er ekki algengt.

Höfum í huga að búfénaður okkar er ef grannt er skoðað, ekki hluti af þeirri dýraflóru sem hér var áður en landið byggðist.

Vinnum á minknum sem hingað er kominn af mannavöldum, höfum stjórn á beit húsdýranna – sauðkinda sem annarra – látum refinn í friði og friðum landið fyrir óþarfri beit og græðum það svo sem unnt er, komandi kynslóðum til hagsbóta.

Nú þegar það liggur fyrir að hafinn verður innflutningur á ófrystu kjöti, væntanlega með næsta hausti, þá verðum við bændafólk að hefja baráttu fyrir að samkeppnisstaðan verði jöfnuð.

Gera má ráð fyrir að kaupmenn sem inn muni flytja ófryst kjöt, muni leggja sig fram um að flytja inn gæðavöru með tiltölulega lítilli álagningu, til að hún seljist bæði fljótt og vel. Það getur sem sé verið að nú sé komið að því að kaupmennirnir okkar muni fórna sér sem aldrei fyrr, fyrir hugsjónina um að geta uppfyllt allar þær kröfur og þarfir sem þeir telja að neytendur geri til lífsins.

Ljóst er að kröfur til framleiðenda milli Íslands annars vegar og EES landanna hins vegar eru ójafnar. Hvernig þau mál liggja þurfa Bændasamtökin og búgreinafélögin að láta greina sem fyrst. Vísir að slíku starfi var unninn þegar verið var að innleiða nýjar velferðarreglugerðir um aðbúnað eldisdýra. Ekki voru mér vitanlega unnar ítarlegar skýrslur um málið, en þó man ég að ýmislegt kom í ljós sem svo sannarlega skekkir stöðuna.

Það kom sem sé á daginn, að þegar innleiðing hertra reglugerða átti sér stað í Evrópulöndunum, þá var með réttu litið svo á að verið væri að þrengja rekstrarskilyrðin frá því sem áður var. Það var m.ö.o. talið að ekki væri eðlilegt að bændur sem hefðu byggt og efnt til rekstrar við ákveðin rekstrarskilyrði þyrftu að taka því, að þeim skilyrðum væri breytt á þann veg að leggja þyrfti í kostnað til að bæta úr, án þess að samfélagið, sem skilyrðunum breytti, legði sitt að mörkum til að bæta bændunum það upp.

Hér gerðu stjórnvöld náttúrulega ekkert í þessa vegu, nema ef tína skildi til, að Ríkið snýtti úr annarri nösinni örlítilli glyrnu til að bæta svínabændum upp úreldingu svínahúsa. Ekkert var lagt til annarra búgreina svo mér sé kunnugt og alla vega ekki til þeirrar greinar sem ég þekki best, þ.e. kjúklingaræktinni.

Auk þess má nefna það sem fyrrverandi formaður Bændasamtakanna Sindri Sigurgeirsson hefur verið óþreytandi að benda á, að íslenskir bændur búa ekki við tryggingasjóð sem hleypur undir bagga ef þeir verða fyrir áföllum, utan hvað sauðfjárbændur sem eru að takast á við riðu fá framlag úr ríkissjóði. Bændur í EES löndunum munu hins vegar búa við slíkan sjóð.

Fleira er það sem taka þarf tillit til, eins og t.d. það, að bústofnarnir okkar eru afkastaminni til kjötframleiðslu a.m.k. bæði í nautgriparækt og sauðfjárrækt. Auk þess sem mun erfiðara er að rækta korn til eldis hérlendis en á meginlandinu.

Sumir stjórnmálamenn virðast trúa því (t.d. sá sem gerði tollasamninginn um innflutning á kjöti 2015), að íslenskum bændum sé ekkert að vanbúnaði að flytja út kjöt til Evrópu til að selja þar í samkeppni við þarlenda bændur.

Fátt er fjær sanni og það verður að vera lágmarkskrafa að þeir sem slíku halda fram, vinni þá af heiðarleika að því að jafna sem unnt er aðstöðuna. Eins og kunnugt er, þá er það ekki nema ein búgrein sem nýtur þeirra forréttinda að ríkið stendur í umtalsverðum umsvifum til að flytja út afurðir hennar. Það eru hins vegar fallvölt forréttindi sem byggjast á vilja stjórnvalda til að nota greinina m.a. til byggðasjónarmiða.

Á slíkt er vart að treysta, ríkisstjórnir koma og ríkisstjórnir fara og það sem þykir gott í dag, getur breyst eins og hendi sé veifað og getur þótt miður gott með nýjum mönnum í ráðherrastólum.

Hagsmunamatið

22. febrúar kl. 16.16

Fyrir 12 árum tóku íslensk stjórnvöld þá ákvörðun að heimila innflutning á ófrystu kjöti og tveimur árum seinna staðfesti Alþingi þann gjörning. Hæstiréttur Íslands og EFTA dómstóllinn hafa komist að þeirri niðurstöðu að íslensk stjórnvöld hafi brotið gegn skuldbindingum sínum samkvæmt EES samningnum og hefur Ísland verið dæmt bótaskylt vegna þess.

Segja má að þetta hafi vomað yfir þjóðinni öll þessi ár. En eftir að dómarnir féllu, verið ljóst að ekki yrði undan því vikist að taka á málinu. Hagsmunir Íslands felast í því að eiga góðan aðgang að mörkuðum Evrópulandanna, en hagsmunir eru einnig þeir að vernda matvælaframleiðslu sem stendur mjög framarlega með tilliti til ,,hreinleika“. Auk þess sem bústofnar þjóðarinnar eru á margan, ef ekki flestan hátt, einstakir vegna þeirrar einangrunar sem þeir hafa búið við.

Stofnarnir eru að mestu lausir við marga sjúkdóma sem finnast á meginlandi Evrópu. Undantekningar eru samt sem áður nokkrar þar á, eins og flestir vita. Má nefna nokkur dæmi þar um eins og riðu, fjárkláða og mæðuveiki í sauðfé. Sumt hefur tekist að uppræta en annað ekki og a.m.k. einn aðfluttur pestarvaldur var kveðinn niður ef svo má segja. Grafinn í jörð og lúrir þar í sínum dvalargróum og eru þeir pestarblettir nú flestir og vonandi allir, merktir fyrir atorku og tilstuðlan Sigurðar Sigurðarsonar dýralæknis. Af þessu sést að við erum ekki óhult fyrir aðfluttum pestum ef óvarlega er farið og eitt dæmi þar um, er að fyrir nokkrum árum barst sjúkdómur í hrossastofninn og olli hitapest og umtalsverðu tjóni. Þurfti t.d. að aflýsa Landsmóti hestamanna þess vegna eins og margir eflaust muna.

Af þessu sést að búfjárstofnar landsins eru viðkvæmir vegna einangrunarinnar sem þeir hafa búið við og um leið einstakir. Flestir vita eflaust að íslensk hross eru eftirsótt erlendis vegna þess að þau eru stofn sem býr yfir einstökum eiginleikum, sem þróast hafa á hundruðum ára, kynslóð eftir kynslóð. Margir kunna að meta þessa eiginleika og þar eigum við búgrein sem hefur um áratugi verið útflutningsvara. Hross sem fjöldi útlendinga metur að verðleikum og kemur í þúsundatali til að sjá sýnda á landsmótum hestamanna.

Það er ekki sjálfgefið að hægt sé að stunda búfjárhald sem að langmestu er laust við ýmsa sjúkdóma sem herja á fénað í flestum öðrum löndum. Ástæða þess að mál hafa þróast svo að það er hægt, er að landið er eyja langt fá öðrum löndum og að einmitt þess vegna, er landið að mestu óhult fyrir smiti annarstaðar frá. Í þessu felast verðmæti. Verðmæti sem ekki skyldi vanmeta.

Fyrir tólf árum undirgekkst þjóðin samninga sem íslenskir ráðamenn höfðu gert. Samninga sem fólu það í sér að þessum verðmætum skyldi, ef allt færi á versta veg, kasta á glæ; fórna fyrir aðra hagsmuni. Þeir hagsmunir hljóta að hafa verið miklir og vissulega voru þeir það. Samningarnir snerust um það að tryggja einni helstu útflutningsvöru þjóðarinnar fiskinum sem veiddur er á miðunum umhverfis landið, aðgang að innri markaði Evrópuþjóðanna. Þeir hagsmunir voru metnir svo miklir að þeir vægju þyngra á vogarskálum þjóðarinnar en sjálft matvælaöryggi hennar.

Nú eru hins vegar blikur á lofti. Bakteríur eru búnað að þróa með sér ónæmi fyrir sýklalyfjum og vitað er að lyf hafa verið gefin í fóður dýranna. Til að fyrirbyggja sjúkdóma en einnig til að örva vöxt. Þessir búskaparhættir eru ekki stundaðir hérlendis, en nú standa íslenskir bændur frammi fyrir því að inn á að fara að flytja afurðir af dýrum sem alin eru upp með þessu móti. Fyrir þeim innflutningi standa heildsalar þjóðarinnar sem nú sem ætíð áður eiga þá hugsjón helsta að efla hag og heilsu(?) þjóðar sinnar með ,,hagstæðum“ innflutningi.

Við eigum að borða ódýran mat og litlu skiptir hvernig hann verður til, hvað í hann er sett eða hvaðan hann er kominn. Aðalatriðið er að hann sé ódýr afgangsvara stórra þjóða sem hafa vit á að framleiða sem þær geta af matvörum. Framleiða helst umfram þarfir svo ekki þurfi að líða skort og ekki treysta á aðra. Reynslan hefur kennt mönnum að fátt er meira áríðandi en að búa vel að sínu og hafa úr nægu að moða þegar boða skal til veislu og ekki síður hvunndags. Vita að ekki er gott að verða matarlaus og þurfa að treysta á aðra í því efni.

Við ættum svo sem að vita það líka og þurfum ekki að hugsa langt aftur.

Landbúnaðarráðherra er vandi á höndum; stendur frammi fyrir 12 ára gömlum gjörningi og þjóðin er orðin margdæmd fyrir að hafa ekki uppfyllt skilyrðin sem hún undirgekkst. Margt bendir reyndar til að ef heildsalarir hefðu ekki stefnt þjóð sinni fyrir íslenska og erlenda dómstóla: að þá hefði málið fengið að liggja í láginni; að erlendir hefðu séð í gegnum fingur sína með þá íslensku sérvisku að heimila ekki innflutning á kjöti nema að það væri frosið.
_ _ _

Hvernig getur staðið á því að 12 árum eftir að gerður er samningur af færustu mönnum þjóðarinnar við erlend ríki um viðskipti þeirra á milli, þá standi málin svona? Voru þeir kannski ekki svo færir ef grannt er skoðað? Ekki er skýringin sú að menn hafi gleymt málinu. Samtök atvinnulífsins (SA), hafa svo sannarlega haldið því vakandi, knúið á um, að heildsalar hópsins fengju vandræðalaust að flytja inn hrátt ófrosið kjöt. Ekki kjöt sem búið væri að sjóða eða reykja eða frysta, það var og er ekki nóg. Kjötið verður að vera ,,ferst“ ófrosið og tilbúið á grillið, ofninn eða pottinn, eða hráétið svo sem dæmi eru um að gert sé. Vildu og vilja ólmir notfæra sér þessa glufu í milliríkjasamningum til að stefna heilsufari manna og dýra í hættu.

Í von um fljóttekinn gróða.

Auðvitað vona allir að allt fari þetta nú vel. Að ekki verði um stóráföll að ræða vegna þessa. Vísindamenn hafa bent á hætturnar. Á það er ekki hlustað eða hvað? Er kannski hlustað en ekki hægt að komast með nokkru móti undan því að innleiða gjörninginn? Það hve það hefur dregist bendir til að ráðamenn hafi annað hvort ekki unnið vinnuna sína, eða hafi viljað fresta því í lengstu lög.

Frammi fyrir þessu er staðið og nú verða allir bestu menn þjóðarinnar að taka höndum saman og gera sem unnt er til að hindra að allt fari á versta veg. Þjóðin er sem betur fer ekki matarlaus og ef eitthvað skyldi nú vanta á veisluborðið, þá getum við treyst því að hinir hugumprúðu heildsalar okkar flytji inn það sem á vantar. Frosið kannski eða soðið. Alveg örugglega eitthvað gott, því þeir vilja ekki að neitt skorti og hugur þeirra stendur til að uppfylla allar hugsanlegar þarfir sem finnast.

Vilji þeir endilega standa í viðskiptum með hráar ófrosnar matvörur, þá er ekkert því til fyrirstöðu að þeir fari í víking og stundi þá iðju meðal annarra þjóða.

Hagsmunir þjóðarinnar

22. febrúar kl. 14.12

Hagsmunum landbúnaðarins og þjóðarinnar virðist hafa verið fórnað árið 2007, til þess að Ísland ætti aðgang að innri markaði EES landanna fyrir sjávarafurðir.

Ótrúlegt verður að teljast, að íslenskur kjötmarkaður og eggja, hafi verið metinn svo mikilsverður af samningamönnum ESB/EES, að óhjákvæmilegt væri og knýjandi vegna hagsmuna Evrópulandanna, að fá óheftan aðgang að honum. Hafa verður í huga að íslenskur markaður er afar lítill mældur í samanburði við markað EES landanna; 500 milljón manna markaður á móti um 300 þúsund manna markaði. Hlutföllin eru m. ö. o. um 1/1700.

Líklegra er að það hafi annað hvort verið fordæmisgildið sem vegið hafi svona þungt af hálfu erlendu samningamanna, en einnig er ekki hægt að útiloka að fleira hafi komið til.

Hugsanlegt getur verið að menn hafi á þessum tíma annað hvort ekki gert sér grein fyrir hve mikið væri í húfi fyrir Ísland, eða að innlend öfl hafi knúið á. Hafi talið sínum hagsmunum betur borgið ef íslenskur kjötmarkaður opnaðist hindrunarlítið fyrir innflutningi.

Hafa verður í huga að innlendir aðilar hafi barist fyrir óheftum innflutningsmöguleikum á ófrosnu kjöti og eggjum. Flestir vita hverjir það eru og að um sérstakt áhugamál íslenskra heildsala með matvæli er um að ræða. Þeir virðast telja hag sínum best borgið með innflutningi af slíku tagi, láta í veðri vaka að í raun séu þeir að berjast fyrir hagsmunum neytenda; hagsmunir þeirra fljóti einungis með og að lokum verði ,,allir kátir”. (Svo vitnað sé í alræmd ummæli landbúnaðarráðherra frá árinu 2015).

Móast hefur verið við í 10 ár og dómar hafa fallið gegn Íslandi. Við því þarf að bregðast. Annað hvort með því að fá samninginn tekinn upp, sem afar ólíklegt að verði hægt, eða: gera eitthvað í þá veru sem landbúnaðarráðherra er nú að gera.

Stjórnvöldum er allt að því vorkunn. Látið hefur verið reka á reiðanum í 10 til 12 ár með samning sem gerður var 2007.

Í öllu falli má reikna með því að hugsjónir heildsalanna muni rætast. Þeir muni ná fram því markmiði sínu að frelsa þjóð sína undan þeirri fábreytni sem þeir telja að til staðar sé á íslenskum matvörumarkaði. Þeim hafa verið dæmdar bætur úr ríkissjóði eftir málaferli. Engum sögum fer af því að þeim bótagreiðslum hafi verið skilað til neytenda með einhverju móti. Hafi það verið gert, þá hefur það farið fremur hljótt.

Að minnsta kosti ekki hljómað eins kröftuglega og baráttusöngur þeirra í réttarsölum og fjölmiðlum á umliðnum árum.

Svo er að sjá sem þeir hafi unnið sigur og þeir hafa tjaldað tjöldum. Hvort sigurinn verður Pyrrhosarsigur og hvort í ljós mun koma að tjöldin hafi verið Pótemkintjöld, mun tíminn leiða í ljós. Vonandi verður ekki um þann ósigur að ræða sem margir vísindamenn óttast.

Enginn veit nefnilega hvað átt hefur fyrr en misst hefur.

Tólf spora kerfi landbúnaðarráðherra varðandi fyrirhugaðan innflutning hrárra og ófrystra kjötvara sem hann hefur lagt fram er óskalisti sem flestir ættu að geta tekið undir. Markmiðin eru í mörgu góð, ekki er hægt að neita því. Hvort hægt verður að ná þeim öllum fram er annað mál. Til dæmis er ekki líklegt að auðvelt verði að upplýsa erlenda ferðamenn, svo djúpt risti í vitund þeirra, um þá sérstöðu sem hér er varðandi matvæli.

Um ,,veggjöld”

27. janúar kl. 10.53

Í héraðsblaðinu Suðra 10/01/2019, fjallar ritstjórinn um fyrirhugaða álagningu veggjalda. Í greininni rekur höfundur hvernig innheimtu er hagað núna, að af þeim um 50 milljörðum sem innheimt eru af bifreiðum og eldsneyti [öðrum en rafbílum] skila sér ekki nema um 25.000 milljónir til Vegagerðarinnar. Bendir einnig á að verði að auki tekin upp innheimta sú sem fyrirhuguð er í formi ,,veggjalda” verði um tvísköttun að ræða og að það verði ,,hluti landsmanna [sem] yrði sérstaklega fyrir ranglætinu”.

Ljóst er að fyrirhuguð veggjöld er skattheimta þeirrar gerðar sem leiðir síður en svo til tekjujöfnunar í samfélaginu; leggst jafnt á háa sem lága og gefur engum grið, líkt og eldsneytisskattarnir gera. Þá má líka flestum vera ljóst að það eru ekki hinir efnaminni sem rokið geta til og endurnýjað bíla sína með nýjum og eyðsluminni bifreiðum.

Þetta eru sem sagt afleitar hugmyndir sem augljóslega eru hristar fram úr ermi Sjálfstæðismanna. Þar á bæ er enginn sérstakur áhugi á samfélagi sem jafnar kjör og aðstöðu fólks óháð efnahag.

Vel má hugsa sér aðstæður sem réttlæta myndu veggjöld eins og núverandi samgönguráðherra hefur reyndar bent á. Aðstæður sem eru þannig, að fólk myndi hafa val: gæti valið gjaldskylda leið, líkt og var í Hvalfirði og hinsvegar aðra, sem lögð og fjármögnuð hefði verið með hefðbundnum hætti; jafnvel til umferðarjöfnunar t.d. í þéttbýli.

Ekki eins og fram hefur komið m.a. hjá Jóni Gunnarssyni formanni Samgöngunefndar, að veggjöld yrðu lögð á til einhverskonar vesællar tilraunar til að einangra höfuðborgarsvæðið í skattalegu tilliti. Hugmyndir sem virðast ganga út á að skattpína þau sem á suðvesturhorninu búa langt umfram aðra landsmenn.

Það er því líkast sem enn sé glóð í þeim glæðum sem áður glóðu, þegar gamla bændasamfélagið agnúaðist út í ,fólkið á mölinni’. Viðhorf sem virðist lifa góðu lífi í afstöðu sumra Framsóknarmanna utan af landsbyggðinni og birst hefur m.a. í hugmyndum um að taka skipulagsvaldið af Reykjavíkurborg.

Bændasamtök Íslands

22. janúar kl. 16.35

B. Í. eru samansett úr ýmsum greinum landbúnaðarins, s.s. félögum sauðfjárbænda, kúabænda, garðyrkjubænda, svínabænda, kjúklingabænda, hrossabænda, o.fl.

Bændasamtökin eru sem sagt hagsmunasamtök hinna ýmsu búgreina og nær allar bera þær nöfn þeirra greina sem um ræðir nema eitt þ.e.: ,,Félag ungra bænda”.
Til að fyrirbyggja misskilning, þá er um að ræða bændur sem telja sig vera ,,unga”, yngri en hina og eftir því sem hér kemur fram, búa með kýr og kindur.

Þessi hópur hefur náð svo langt í hagsmunabaráttu sinni að hann er orðinn sérstök deild innan Bændasamtakanna og hefur með því móti tryggt sauðfjárbændum og kúabændum aukið vægi í samtökunum frá því sem áður var. Hefur reyndar mörgum þótt misvægi búgreina ærið fyrir.

Fátítt, ef ekki óþekkt, er að svona sé að málum staðið í félagasamtökum sem sambærileg geta talist. Ekki hefur undirritaður orðið var við að til séu orðin sambærileg félög innan ASÍ eða SA.

Hugsanlega hefur hápunkti þessa fyrirkomulags verið náð þegar fyrrverandi landbúnaðarráðherra skipaði nefnd um endurskoðun búvörusamninga. Skipaði hann þá sérstakan fulltrúa frá Ungbændum og jók þar með skekkjuna sem fyrir var milli búgreina.

Í nefndinni voru fyrir fulltrúar frá Félagi kúabænda, sauðfjárbænda, garðyrkjubænda, svínabænda… en enginn frá Félagi kjúklingabænda (sem framleiða og selja um 1/3 þess kjöts sem neytt er á íslenskum markaði) og heldur enginn, svo annað dæmi sé tekið, fulltrúi frá hrossabændum sem framleiða kjöt af hrossum og selja einnig lifandi hross til annarra landa.

Þetta ráðslag fyrrverandi landbúnaðarráðherra lifði ekki lengi eða lítið lengur en hann náði að sitja í embætti.

Ef stefna Bændasamtakanna er sú að beita brögðum af þessu tagi til að tryggja hinum ,,hefðbundnu” búgreinum algjör yfirráð yfir samtökunum, þá er hægt að benda þeim á, að vel má ganga lengra. Vel má hugsa sér að skipta hinum ,,hefðbundnu greinum upp í: Félög ungra, miðaldra og aldinna meðlima og jafnvel gætu hugmyndaríkir fundið upp á enn fleiri útfærslum. Og þegar svona væri komið gætu síðan þau sem hefðbundnari vildu vera, stofnað Landsamtök bænda, þ.e. þeirra bænda sem vinna vildu að framgangi sinna mála á málefnalegum grunni og án skrípaláta af þessu tagi.

Hér fyrir neðan eru klippur úr frétt af aðalfundi ,,Samtaka ungra bænda” eins og það er látið heita:

,,[…]Á fundinum var samþykkt stefnumótun samtakanna til næstu fimm ára […]. Á dagskrá fundarins voru […] ályktanir um afstöðu samtakanna til framleiðslustýringar í sauðfjárrækt og mjólkurframleiðslu.
[…]
Fundurinn telur að hagsmunum ungra bænda í mjólkurframleiðslu sé best varið með því að viðhalda framleiðslustýringu í greininni. […]
Fagna tilkomu markaðs með greiðslumark í
sauðfé[…]”

Lesa má fréttina í heild ef smellt er á tengilinn, en eins og sjá má er um að ræða aukaútgáfu af samtökum sauðfjár og kúabænda.

https://www.bbl.is/frettir/frettir/samtok-ungra-baenda-vilja-innlausnarmarkad-i-mjolkurframleidslu/20829/?fbclid=IwAR3evbWdmrPegUDbLz_4j_5BNJQchcYJ7mqs4wd-7gqBA8JbibicNFMJdvQ

Orkumálastjóri ritaði ágæta grein á dögunum, sem nokkuð hefur farið fyrir brjóstið á a.m.k. sumum þeirra sem telja sig vera vini umhverfisins meiri og mikilvægari, umfram það sem gerist og gengur.

Nokkur athyglisverð atriði koma fram í greininni sem vert er að halda til haga og ég ætla að leyfa mér að tína nokkur til hér:

1) Í greininni er þess geti að fram sé kominn efnarafall sem skilar 163 ha.

2) Að augu manna séu að opnast fyrir nýtingu lággildrar varmaorku og jarðhita.

3) ,,Það er rangt, sem haldið hefur verið fram, að rafmagnsframleiðsla okkar sé ótengd Evrópu. Við erum í samkeppni við önnur Evrópulönd um fjárfestingar í nýjum orkukrefjandi iðnaði og vörur sem eru framleiddar með íslenskri raforku fara inn á Evrópumarkaðinn í skjóli þeirra tollafríðinda sem við njótum innan EES. Þess vegna fylgist Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, grannt með fjárfestingum í virkjunum og flutningsvirkjum til þess að tryggja að einstök fyrirtæki séu ekki að fá óeðlilegar ívilnanir og fyrirgreiðslu sem líta má á sem ríkisstyrk. Meðan við viljum eiga þennan aðgang að mörkuðum Evrópusambandsins verður viðskiptalegt umhverfi á Íslandi að vera sambærilegt við það sem gildir í aðildarlöndunum. Það gildir líka um framleiðslu, sölu, flutning og dreifingu á raforku.”

4) ,,Söguleg gögn segja okkur að raforkuframleiðsla til stórnotenda skapi útflutningsverðmæti upp á 25 milljarða króna á ári. Til samanburðar þá var útflutningsverðmæti sjávarafurða árið 2017 um 197 milljarðar króna. Það er því frekar auðvelt að greina hvaða hagvaxtarmöguleika við erum að útiloka með friðun einstakra virkjunarkosta.“

Í lok greinarinnar stingur höfundur upp á að menn panti ætíð rafmagnsbíl ef þeir panti sér leigubíl. Það gerir hann væntanlega í þeirri trú að um umhverfisvænan samgöngumáta sé að ræða. Vel getur verið að það sé rétt, en um það er deilt. Því hefur verið haldið fram að ekki sé allt sem sýnist í því efni, að umhverfismengunin við framleiðslu slíkra bíla sé umtalsvert meiri en við bensín og dieselbíla og það svo, að hin vistvæna orka sem notuð sé á rafbílana dugi ekki til að vinna á móti þeirri mengun sem af framleiðslu þeirra stafar.

Hins vegar er ekki um það deilt að sú vegalegnd sem hægt er að fara á rafbílum á hverri hleðslu, er til muna minni og að það tekur meiri tíma að hlaða rafbílinn en að dæla eldsneyti á þá sem það nota.

Höfundur stingur upp á að ef maður ætli til Egilstaða frá Reykjavík með leigubíl, ætti viðkomandi að panta sér rafbíl.

Hætt er við að slíkt ferðalag gæti orðið bæði tafsamt og leiðigjarnt, nema að viðkomandi hafi sérstaka ánægju af að dvelja á hleðslustöðvum fyrir rafbíla. Fyrir nú utan það, að tæplega er líklegt að pöntun leigubíla til slíkra langferða sé almenn.

Suðurlandsvegur

30. desember 2018

Hörmulegt slys á Suðurlandsvegi hefur enn einu sinni komið af stað umræðu um ástand þessa mannvirkis. Brýr eru gamlar og margar einbreiðar, vegurinn er mjór og kantar á slitlagi víða brotnir. Vegurinn er ójafn og missiginn og seint er gert við holur sem myndast þegar brotnar upp úr slitlagi.

Viðhald og endurbætur á veginum allar götur frá Keflavíkurflugvelli og austur um Suðurland, hefur verið vanrækt um margra ára bil. Ekki hefur verið lokið við tvöföldun vegarins frá flugvellinum og til Hafnarfjarðar og ekki bólar á breikkun frá Rauðavatni að Sandskeiði og enn er ekki byrjað á breikkun milli Hveragerðis og Selfoss, sem er alræmdur slysakafli. og ný brú yfir Ölfusá er enn einungis á umræðustigi.

Á þessari leið er flest það sem ferðamennirnir virðast sækja í að sjá og njóta, og það eru þeir sem hafa dregið þjóðarbúið upp úr því feni sem draumóralið Framsóknar og Sjálfstæðisflokks ruddu því ofaní – óvart og óviljandi(!) – það var aldrei ætlunin: stefnan var sett á fjármálamiðstöð Norður- Atlantshafsins.

Ástand þessa samgöngumannvirkis er til skammar og sýnir hvernig viðhorf stjórnmálamanna hefur verið til þeirrar samgönguæðar sem einna mest mæðir á vegna ferðamannastraumsins.

Sé það ásetningur að halda veginum í þessu ástandi, í þeirri von að það flæmi ferðamennina ,,eitthvað annað“, væri hreinlegast að gefa það opinberlega út.

Þó þeir sem valist hafa til að stjórna landinu síðustu árin, haldi kannski að hægt sé að dreifa straumi ferðamannanna með því að vanrækja vegakerfið þar sem álagið er mest, þá vita flestir aðrir að þannig virkar þetta ekki.

Ferðamennirnir fara þangað sem það er sem þá langar til að sjá. Borða það sem þá langar til að borða. Gista þar sem þeir finna sér viðunandi gistingu. Rétt eins og flestir ættu að kannast við frá sjálfum sér.

Er það ekki þannig sem við viljum hafa það þegar við förum til annarra landa, að skoða það sem okkur langar til að sjá, fara þar um sem við þurfum að fara til að komast á þá staði sem við æskjum og velja síðan gistingu eftir smekk og aðstæðum?

Um veggjöld

29. desember 2018

Hugmyndin um innheimtu veggjalda gengur að mörgu leiti illa upp og engar trúverðugar útfærslur á hugmyndinni hafa komið fram. Sést það vel, ef hugsað er um það sem þarf að gera í dreifðum byggðum.

Að hægt verði að leysa vanda Landeyjahafnar með slíkum gjöldum (sem ég hef séð nefnt í umræðunni) er að mínu mati ekki raunhæft. Aldrei hefði verið farið út í þá framkvæmd ef menn hefðu hugsað málið og sýnt ábyrgð. Flest bendir til að Landeyjahöfn verði klafi á þjóðinni um ókomna tíð. Annað hvort þangað til að á þeim vandamálum sem þar er við að eiga finnst lausn, eða að menn fá nóg af, gefast upp á ,,höfninni“ og leita raunhæfrar lausnar. Sem t.d. gæti falist í því að tvær ferjur sigldu hvor á móti annarri milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja.

Í fréttum að undanförnu hefur verið rætt um að bæta þurfi veginn á Strandir. Hvernig hugsa menn sér að greiða það með veggjöldum? Mörg slík dæmi mætti nefna.

Mikil þörf er á að byggja nýjar brýr víða um landið. Ýmist að endurnýja þær algjörlega og byggja tvöfaldar og/eða byggja einfaldar brýr þar sem það getur átt við og þá með því fyrirkomulagi að um sitt hvora akstursstefnuna sé að ræða á þeirri nýju og þeirri gömlu. Hvernig ætla menn að greiða þær framkvæmdir með veggjöldum?

Brýn þörf er á að breikka, jafna og aðskilja akstursstefnur á mörgum vegum, ekki síst á þjóðvegi 1. Hvernig ætla menn að greiða það með veggjöldum? Eru þeir sem boða þessa leið tilbúnir með útfærslu á því hvernig það verði gert?

Þó vel hafi gengið að greiða Hvalfjarðargöngin með veggjöldum, þá mega menn ekki láta það glepja sér sýn. Það sýnir okkur einungis, að þar sem líkur eru á mikilli umferð, getur gjaldheimta þessarar gerðar gengið upp.
Veggjöld geta s.s. átt við þar sem umferð er yfir einhverju skilgreindu lágmarki, þar sem hægt er að velja um leiðir og rétt er, að víða erlendis hafa menn farið þessa leið.

Vandséð er hins vegar, hvernig þau geta verið sú allsherjarlausn sem Jón og Sigurður og aðrir boðberar þessarar innheimtuaðferðar, eru að halda að fólki. Athyglisvert er, að ekki hefur verið komið fram með útfærslu á hugmyndinni. Einungis farið um hana almennum orðum og þá þannig að ekki er skýrt út hvert stefnan er sett.

Satt að segja ekki með öllu útilokað að eftir sé að hugsa málið til enda, að hugmyndin hafi verið gripin á lofti og síðan kastað fram í umræðuna. Jafnvel í þeirri von að sem flestir myndu stökkva á vagninn, telja að hér sé fundin lausn og síðan geti ríkisstjórnin haft frítt spil með framhaldið, útfærsluna og innheimturnar.

25. ágúst 2018