Er þetta leiðin sem við viljum vera á?

Fyrir rúmum 70 árum lauk seinni heimstyrjöldinni. Meðan á henni stóð leyfði ekki af að þjóðin okkar, hefði í sig og á. Siglingar með nauðsynjavöru frá Evrópu urðu hættulegar og gamlar viðskiptaþjóðir áttu nóg með sig. Þótti reyndar gott að fá fisk og var mörgum mannslífum fórnað í baráttunni við að koma honum á markað og fá eitthvað í staðinn, sem eyþjóðina vanhagaði um. Þjóð sem þá var mun fámennari en nú er og þjóðfélagið allt vanmáttugra en það sem við þekkjum. Kröfurnar voru líka minni og mörgum þótti gott ef þeir komust af frá einum degi til annars og höfðu í sig og á. Ekki var farið fram á mikið meira.

Nú er öldin önnur. Þjóðin fjölmennari, kröfurnar meiri, innviðirnir sterkari og svo virðist sem allt sem áður var, sé gleymt. Enginn, eða a.m.k. fáir, hugsa um matvælaöryggi, samgönguöryggi, né birgðastöðu nauðsynjavara: s.s. olíu, kornvöru o.s.frv.

Flutningaskipin, sem þjóðin lagði svo mikið á sig til að eignast í byrjun 20. aldar, teljast vera í íslenskri eigu, en samt sigla skipin öll undir erlendum fánum. Kornbirgðir til manneldis eða eldis búfénaðar eru nær engar, eldsneytisbirgðir sömuleiðis og áfram mætti telja. Lifað er frá degi til dags.

Stjórnvöld virðast telja matvælaframleiðslu í landinu vera aukaatriði, því allt eins megi flytja slíkan hégóma inn frá útlöndum. Kaupmennirnir muni sjá um það! Og til eru þeir sem eru svo sterkir í trú sinni á frelsi í viðskiptum, að þeir telja að það sé matvælaframleiðslu í landinu til góðs að þjarma sem mest að henni. Vitna í því efni til þess hve garðyrkjubændum hafi vegnað vel eftir að innflutningur á grænmeti var gefinn frjáls. Taka ekki með í þá jöfnu, hvað gert var til að jafna aðstöðumun garðyrkjubænda þegar svo var komið.

Telja jafnvel að Ísland geti gengið inn í Evrópusambandið án nokkurra skilyrða. Svo eru aðrir sem í orði eru andsnúnir inngöngu í það samband en gera síðan samninga við það sama samband, sem grafa undan matvælaframleiðslu þjóðar sinnar og telja það horfa til framfara! Vilja og stefna að því lækka tolla einhliða, svo sem nýlegt dæmi sannar varðandi (sér!)osta. Hika ekki við að greiða innlendri framleiðslu hvaða högg sem er til að fá ímyndaðri þörf sinni fullnægt.

Hvert erum við komin, þegar fólkið sem við veljum til að fara með stjórn lands og þjóðar hugsar ekki um hag þjóðarinnar sem því er treyst fyrir? Paufast um í kyrrþey við að prjóna saman tollasamninga við viðskiptasamband sem viðkomandi segist í orði ekki vilja neitt með hafa? Trommar upp allt að því í danssporum í beina útsendingu frétta til að lýsa því yfir að samningurinn sem hann var að undirrita sé allra meina bót og að nú skuli allir vera kátir! Og þá væntanlega líka þeir sem sjá tilveru sinni ógnað með óvæntum hætti. Þegar sá hinn sami lýsir því yfir í ræðu á degi sjómanna, að nú ætli hann að sjá til þess að íslensk flutningaskip fari undir íslenskan fána? Gerir síðan ekkert í málinu og er enn árum síðar samgönguráðherra og ekkert spyrst til málsins sem hann talaði svo fjálglega um fyrir nokkrum árum?

Samfélag okkar er margfalt sterkara, ríkara og upplýstara en það var þegar þjóðin var að stíga sín fyrstu skref inn í fullveldi.

Hyldýpið sem er milli almennings og nýrrar og gamallar yfirstéttar, kvótagreifa og tortólufólks og panama, nýríkra leigugróssera og fjármálafursta og örsnauðs fólks sem tæpast á í sig, og á ekki þak yfir höfuðið og stendur jafnvel í biðröðum í von um að fá eitthvað gefins að borða er svo yfirþyrmandi að engu tali tekur.

Við erum komin svo langt að þetta þarf örugglega ekki að vera svona.

Klórað yfir leka úr krana

9. júní kl. 18.38

Í Bændablaðinu 8. júní 2018 á bls. 2 má lesa: ,,Alifuglakjöt er langvinsælasta kjötafurðin með 9.530 tonna sölu 2017“.

Hér virðist sem eitthvað hafi skolast til, því samkvæmt því sem lesa má um á vef Hagstofu Íslands, þá voru:
Birgðir af alifuglakjöti við árslok 2016: 593 tonn (Kjöt sem kemur til sölu á árinu 2017). Framleiðsla ársins 2017: 9.697 tonn. Flutt voru inn 1.398 tonn. Birgðir í lok 2017 voru taldar: 754 tonn. Að fengnum þessum upplýsingum lítur dæmið varðandi alifuglakjötið svona út:
593 + 9697 + 1398 – 754 = 10.880 tonn, sem er þá það magn sem seldist af alifuglakjöti á Íslandi árið 2017.

Umfjöllunin heldur síðan áfram og segir þar, að ,könnun‘ sem Icelandic Lamb mun hafa fengið Gallup til að gera, hafi vakið athygli og mun það ekki vera ofmælt. Reyndar er sagt þannig frá að í fljótu bragði gætu lesendur haldið, að Gallup hafi tekið það upp hjá sjálfu sér, að gera könnunina og er komist að orði með eftirfarandi hætti:
,,Könnun Gallup á neysluvenjum erlendra ferðamanna á Íslandi sem birt var í síðasta Bændablaði vakti mikla athygli.“(!)

Þá er þess getið að:
,,Komið hefur fram hörð gagnrýni á að í tölunum er ekki tekið tillit til neyslu á alifuglakjöti sem hefði mögulega getað breytt myndinni.“

Og síðan:
,,Þegar rýnt er í Hagstofutölur sést að innanlandssala á kindakjöti 2017 var 6.976 tonn, en 9.530 tonn af alifuglum og þar af nam innflutningur 1.398 tonnum.“
Hér kemur enn til sögunnar talan 9.530 tonn og mun hún vera af vef Hagstofunnar og heimildir vera Bændasamtök íslands, Matvælastofnun og Landssamband sláturleyfishafa. Bæti maður við þessa tölu því sem flutt var inn þá fæst tala sem lætur nærri að vera sú sem áður var getið (10.880 tonn) en munar þó um 48 tonnum, sem gæti verið lager heildsala ótalinn í gögnum Hagstofu. Hugsanlega er þar fundin skýringin og ætti að geta talist vera innan skekkjumarka. Niðurstaðan er þá sú að selt alifuglakjöt á landinu hafi verið um 10.900 tonn og að þar af hafi innflutt alifuglakjöt verið tæplega 1/8 hluti. Af þessu má ljóst vera að efla þarf alifuglarækt í landinu, þannig að uppfyllt verði þörfin fyrir þá kjötvöru.

Blaðið heldur umfjöllun sinni áfram með eftirfarandi hætti:
,,Könnun Gallup sýndi að 57% erlendra ferðamanna hafi smakkað lambakjöt, en 41,7% nautakjöt og 25,3% svínakjöt. Alifuglakjöt var hins vegar ekki inni í dæminu. Könnunin gefur samt ágætar vísbendingar um hvað ferðamenn vilja upplifa.“
Ferðamennirnir voru ekki spurðir um alifuglakjötið og það er ástæðan fyrir því að það var ,,ekki […] inni í dæminu“. Þannig er, að þegar fólk tekur þátt í könnunum, þá svarar það spurningunum sem lagðar eru fyrir en fjallar ekki að öðru leiti um hlutina, nema sérstaklega sé gefinn kostur á því. Ekki hefur komið fram að slíkt hafi verið í boði og hefði svo sem litlu skipt, þó svo hefði verið. Varðandi seinustu setninguna, þá er það væntanlega oftast þannig að ferðamenn vilja ,,upplifa“ eitt og annað, það þekkja fjölmargir Íslendingar af eigin reynslu!

Grein blaðsins heldur áfram:
,,Í könnuninni má greina hvað ferðamenn vilja helst smakka, en hún segir samt ekkert um magnið sem neytt er [einmitt!]. Þá er heldur ekki sjálfgefið að alifuglakjöt hefði endilega skorað hátt miðað við spurninguna sem lögð var fram, jafnvel þótt alifuglakjöt gæti verið oftast á diski ferðamanna. Ástæðan er einfaldlega sú staðreynd að alifuglakjöt er orðið algengasti hversdagsmaturinn um allan heim. Ferðamenn nefna því líklega fremur í svona könnun upplifun sína af því að prófa eitthvað nýtt, heldur en að lýsa magni þess sem neytt er.“
Við þetta spjall blaðsins má ef til vil bæta því að könnun eins og þessi svarar tæplega því sem hér er fjallað um s.s. því hvað ferðamennirnir ,,helst vilja smakka“. Geta má þess að kindakjöt er framleitt víða um heim og þarf ekki langt að fara til að komast að því. Sama má segja um alifuglakjöt.
Hvort íslenskt kindakjöt sé betra eða verra en annarra þjóða kjöt sömu gerðar, er spurning um smekk og undirritaður hefur t.d. ekki getað gert upp við sig hvort svo sé og hefur hitt marga sem segja sömu sögu. Og þótt íslenskir kjúklingabændur hafi náð frábærum árangri í sínu eldi undanfarin ár, þá er ekki gott að segja hvort mönnum finnist bragðmunur vera á kjöti þeirra og kjúklingakjöti annarra þjóða.
Flestum mun finnast það gott sem þeir þekkja og hafa vanist og að deila um smekk þjónar engum tilgangi.

Grein Bændablaðsins er ítarlegri og geta áhugasamir kynnt sér hana í blaðinu eða á vef blaðsins bbl.is, en hér verður látið staðar numið umfjöllun um hana