Atvinnuleysisvandi dreifbýlisins

Í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins 27.12.2017 var greint frá því að ríkisstjórn Íslands hefði ákveðið að leggja það til að vandi sauðfjárbænda yrði leystur með 665 milljóna króna framlagi úr ríkissjóði, sem kemur til viðbótar við 100 milljóna framlag, sem innt var af hendi af fyrri ríkisstjórn í því skyni að vinna bug á sölutregðu á erlendum vettvangi.

Þegar það var til umræðu (100 millj. kr. framlagið), þá lýsti undirritaður, sem þá var formaður Félags kjúklingabænda, yfir stuðningi við það og taldi það ekki vera stóra upphæð í heildarsamhenginu. Taldi sem sagt að ef það mætti verða til þess að leysa markaðsvanda kindakjötsframleiðslunnar, þá væri það þess virði.

Svo er að sjá sem það framlag hafi litlu skilað þrátt fyrir ferðalög heimsenda á milli til að leita markaða fyrir þessa framleiðslu. Með öðrum orðum: Ríkisrekin sölumennska af þessu tagi reyndist ekki skila neinu sem að gagni mætti verða frekar en svo oft áður, en eins og flestum er kunnugt hefur verið viðvarandi offramleiðsla í búgreininni svo lengi sem elstu menn muna og jafnvel mun lengra aftur ef út í það er farið.

Sauðfjárbændur gerðu um það tillögu til fyrri ríkisstjórnar að atvinnuleysisvandi dreifbýlisins yrði a.m.k. að hluta leystur með öðrum hætti en þeim, að framleiða nær óseljanlega kjötvöru sem að endingu yrði seld á undirverði til annarra landa. Tillaga þeirra gekk út á að dregið yrði úr framleiðslu á sauðfjárafurðum og að í þess stað tækju sumir þeirra sem í framleiðslunni hafa staðið, að sér ýmis þörf verkefni fyrir land og þjóð. Lögðu þeir til, sem hugmyndir til þessa markmiðs, að bændur tækju að sér uppgræðslu lands, t.d. í formi skógræktar, viðhald varnargirðinga og almennt eftirlit með hálendinu, sem m.a. fæli það í sér að aðstoða ferðafólk eftir því sem þörf reyndist vera á.

Ekkert er á þetta hlustað af hálfu núverandi ríkisstjórnar. Engin greining er unnin til að finna út stærð hins meinta vanda greinarinnar. Vanda sem ýmislegt bendir til að sé mjög óljós.

Við upphaf sláturtíðar síðastliðið haust, var af sumum sláturleyfishöfum látið svo sem birgðasöfnun milli ára væri slík, að ekki yrði hjá því komist að fella verð afurðastöðva um allt að 35%.

Afurðastöðvarnar greiða að öllu jöfnu um það bil helming þess sem bændurnir fá fyrir framleiðslu sína, en hinn hlutinn kemur úr ríkissjóði sem kunnugt er. Af því leiðir, að um hefði verið að ræða heildarskerðingu um ca 17,5% og þætti einhverjum það þungur baggi að takast á við. Sem betur fer fór svo að birgðavandi flestra afurðastöðvanna gufaði upp að hluta með einhverjum hætti og reyndist þegar upp var staðið vera mun minni en boðað hafði verið. Rétt er einnig að taka fram, að ekki höfðu heldur allar stöðvarnar boðað skerðingu að þeirri stærðargráðu sem hér er nefnd.

Nú lítur út fyrir að hinir ríkisreknu sölumenn þessarar búgreinar hafi séð nýjan möguleika til skapa sér atvinnugrundvöll til framtíðar. Því hafin er pínleg söluherferð, undir slagorði sem er eitthvað á þessa leið: ,Vissir þú að erfðabreytt fóður er bannað í sauðfjárrækt á Íslandi´.

Svo mun vera að þessi kjánalega herferð byggist á reglugerðarútgáfu sem Framsóknarmaður úr Skagafirði stóð fyrir er hann tyllti sínum kríufæti í ráðuneyti landbúnaðarmála rétt fyrir ein stjórnarskiptin á síðastliðnum árum og að reglugerð sú, hafi verið gefin út að ósk þáverandi stjórnar Landsambands sauðfjárbænda. Herferð þessi heldur hvorki vatni né vindi og þó fyrirmyndin sé sótt til þess ágæta lands Rússlands, þá er hún ekki betri fyrir það.

Engin þörf er á að upphefja íslensku sauðkindina með þessum hætti. Hún stendur alveg fyrir sínu, hér eftir sem hingað til, og eins og allir munu vita, þá er hún ekki nema í undantekningartilfellum alin á erlendu kjarnfóðri. Og þá helst þegar menn vilja víkja að henni góðu sér til gamans, eða þá til að bæta upp lélegt hey, svo ekki sé nú talað um þegar lömbin reynast fleiri en ærin getur með góðu móti ráðið við að næra.
Margir munu muna hve innantómt og vesælt gaspuryrðið ,,Vistvænt“ reyndist og hve hart þeir voru dæmdir sem notuðu það sér til til framdráttar og prangs á markaði landbúnaðarvara. Á bak við það hafði á sínum tíma staðið reglugerðarskrípi sem síðan var breytt enda reyndist enginn haldbær grunnur undir vitleysunni og vonandi er að hinir opinberu sölumenn finni sér eitthvað skárra til að dunda við en að ana með stétt bænda, sem sannarlega hefur ekki breiðari bök en annar almenningur í þessu landi nema síður sé, út í fen sem þetta.

Höfum einnig í huga að framganga af þessu tagi er ekki til þess að auka samstöðu bænda og munum að bændur stunda margvíslegan landbúnað. Allt frá garðrækt og til sauðfjárræktar, nú eða öfugt ef menn vilja heldur hafa það þannig.
Garðyrkjubændur gerðu tilraun til að eigna sér íslenska fánann í markaðssetningu sinni, við misjafnlega mikla hrifningu annarra, og stuðluðu ekki að samstöðu bændastéttarinnar með því framtaki. Enda vandséð hvernig ein búgrein umfram aðra, getur eignað sé tákn af því tagi.

Sauðfjárbændur eru að reyna að læða því inn með auglýsingaherferð sinni að íslenskt kindakjöt sé öðru kjöti betra ef ekki æðra, þar sem ekki sé notað við framleiðslu þess erfðabætt fóður. Nafnlaus fulltrúi þeirra, sem kemur fram undir ruglingslegu krabbi sem á að tákna að hin íslenska rolla sé búin að valsa frjáls um landið síðan 874 (svo jákvætt sem það nú er!), heldur því fram að önnur búgrein geti EKKI skreytt sig með gaspri af þessu tagi vegna þess að hún geti ekki staðið við að ekki sé notað erfðabreytt fóður í þeirri búgrein!

Um er að ræða stóra búgrein, ekki kannski í kjötframleiðslu, en búgrein sem framleiðir sannkallaða gæðavöru og það á heimsmælikvarða.

Réttast væri að sauðfjárbændur losuðu sig við lukkuriddara sem eru tilbúnir til að hleypa hrossi sínu út í hvaða fen sem er, í trausti þess að þeir geti vippað sér yfir á annan klár þegar sá fyrri er allur. Stilli framleiðslu sína af, þannig að hún hæfi sem best markaðnum þannig að verðþrýstingurinn sé ekki sífellt niður á við, og einhendi sér síðan í að vinna að samstöðu innan bændastéttarinnar, en ekki klofningi.

Sú staða getur einfaldlega komið upp að ekki sé hægt að ganga að því sem gefnu, að í ríkisstjórn Íslands sitji flokkar sem telji það sjálfgefið að ausa úr ríkissjóði með óskilvirkum hætti hundruðum milljóna til að halda uppi kjötframleiðslu sem ekki er þörf fyrir og undir því yfirskyni að um sé að ræða leið til að leysa atvinnuleysisvanda dreifbýlisins!

Höfum í huga að a.m.k. tveir þeirra flokka sem nú sitja í ríkisstjórn hafa fyrr á árum unnið gegn íslenskum landbúnaði með gjörðum sínum og geta hvenær sem er snúið því andliti fram að nýju, ef kaupin gerast þannig á hinni pólitísku eyri.

Rita ummæli

Netfangið þitt verður ekki birt. Reitir sem krefjast útfyllingar eru merktir með *

*
*