Verksmiðjubú?

20. október 2011

Ritari átti þess kost að fara á fund í fyrradag og hlusta á erindi sem Björn Sigurbjörnsson fyrrv. ráðuneytisstjóri flutti. Fjallaði hann þar um regluverk Evrópusambandsins í landbúnaðarmálum og áhrif aðildar Íslands að sambandinu á íslenskan landbúnað. 

Björn kom með skilgreiningu á hugtaki sem æði oft hefur verið kastað fram í umræðum um landbúnaðarmál, án þess að fyllilega væri ljóst hvað átt væri við með notkun þess, nefnilega hugtakinu ,,verksmiðjubú”. Hélt hann því fram að verksmiðjubú væri búrekstur sem ekki þarfnast landnæðis nema lóðar fyrir húsin sem hýstu starfsemina og tilgreindi Björn sérstaklega alifugla og svínabú í því sambandi sem dæmi um starfsemi af því tagi sem hann væri að fjalla um. 

Ekkert er því til fyrirstöðu að útvíkka þessa skilgreiningu, ef mönnum sýnist svo og gæti þess vegna nær allur búrekstur fallið þar undir. Svo dæmi sé tekið, þá er ekkert því til fyrirstöðu að fá sér mátulega lóð undir fjárhús, eða fjós, hafa skepnurnar inni við fullkomnar aðstæður (engin rigning og rok, hríðarbyljir og hrakningar), kaupa að hey handa þeim og annað sem þær þyrftu með og þar með væri komið hið fullkomna ,,verksmiðju” fjár- eða kúabú. 

Kenningin er sú að ef bóndinn noti ekki nema óskilgreint lítið land undir starfsemi sína þá sé ekki um ,,land-búnað” að ræða heldur ,,verksmiðjurekstur”. Svona tala náttúrulega bara þeir sem lítið vita um verksmiðjurekstur, telja sig vita nær allt um landbúnað og vilja láta í það skína að sumar búgreinar séu á einhvern hátt ,,óhreinar” og að aðrar séu á einhvern hátt þeim æðri og hreinni. 

Sé kenningin skoðuð, kemur í ljós að hún á margt skylt við það sem stundum er haldið fram um að iðnaður sem ekki notar að öllu leiti íslenskt hráefni, sé þar með ekki íslenskur. Var, svo dæmi sé tekið, látið liggja að því í skýrslu sem nýlega var samin á vegum Landbúnaðarráðuneytisins.  

Umræðu af þessu tagi þarf að leggja af, því ef grannt er skoðað, er erfitt að finna verksmiðju sem ekki notast við innflutt hráefni af einhverju leiti og því síður búgrein sem  byggir ekki að meira eða minna leiti á erlendum aðföngum.  

Ekki einu sinni öruggt að framleiðslan á montfæði fyrir sérvitringa sem kölluð er lífræn, fullnægi skilyrðunum ef að er gáð.

Kristján L. Möller telur, sem vonleg er, að rétt sé að virkja í neðri Þjórsá. Hann er raunsæismaður og veit sem er, að hagur íslenskrar þjóðar verður ekki eingöngu bættur með því að bjóða ferðamönnum í fótabað, né pönnukökuát á Bessastöðum.

Atvinnuleysisvofan svífur yfir Suðurnesjum og hefur gert um hríð og því er það að Helguvíkurálversómyndin þarf að fara að komast í gagnið. Það fitnar enginn af því að horfa á beinagrind fyrirhugaðs álvers birtast í fréttamyndum.

Bygging þessa álvers er eins og flestir vita, sem vilja vita, eitt allsherjar klúður. Nær allt hefur farið á annan veg en ætlað var. Eða er ekki svo? Hver var ætlunin og hvert var uppleggið með framkvæmdinni?

Til að byggja og síðan reka álver þurfa nokkrir þættir að koma saman og mynda eina heild. Það hefur ekki gerst.

Svo virðist sem ekki hafi verið gengið frá, nær öllum þeim liðum sem gera þarf, þegar fjárfesting af þessari stærðargráðu er undirbúin. Orka var ekki tryggð, línulögn ekki heldur og á síðustu stundu dúkkaði það upp að ætlast væri til að Ríkið stæði straum af kostnaði hafnarframkvæmda í Helguvík.  

Jón Gunnarsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, virðist trúa því að orkuframleiðsla, ein og sér, skapi arð. Þar veður hann í villu sem oftar, því orka er einskis virði nema einhver vilji kaupa hana. Hvort svo er í raun með Helguvíkurálverið, að þar sé fundinn kaupandi að orku sem er tilbúinn að greiða það sem hún kostar og meira til, er ritara ekki ljóst. Vonandi er það þannig, að ef fjármagn finnst til að virkja, þá sé um raunverulegan kaupanda að ræða. Það segir svo kannski það sem segja þarf um hvernig staðið hefur verið að þessu verkefni að ekki skuli vera fyllilega ljóst hvort svo sé.

Jón Gunnarsson og félagar hafa haft gott lag á að klúðra hlutunum. Þeir klúðruðu hagstjórn íslenska lýðveldisins á þann veg að skráð verður í sögubækur framtíðarinnar og Helguvíkurverkefnið er enn ein rósin í hið víðfeðma hnappagat sjálfstæðismanna.