Fiskað í gruggugu vatni.

Í gær, kl. 10.49

Stundum falla menn í að ,,fiska í gruggugu vatni“ og nú er sem veirufaraldurinn hvetji til slíkra drauma. Drauma um afturhvarf til fortíðar.

Fortíðarþrá Framsóknarflokksins er þekkt og hefur birst í ýmsum myndum, flokkurinn hefur a.m.k. tvö andlit og er þekktur fyrir hentistefnu af margvíslegu tagi.

Vegna þess hve tvöfalt roð flokksins er, getur vel verið að fullyrðing Sigurðar Inga Jóhannssonar standist, þ.e.a.s. að Framsóknarflokkurinn hafi barist fyrir þeirri stefnu lengi að loka landamærum. En flokkurinn hefur eins og við munum, líka barist fyrir opnun landamæra og því að auka innflutning landbúnaðarvara svo sem sannaðist ágætlega árið 2015.

Mörgum er minnisstæð einlæg gleði Sigurðar eftir að hann hafði lokið samningum við ESB um mikla rýmkun fyrir innflutning á landbúnaðarafurðum. Innflutning þeirra búgreina sem líklega teljast vera ,,óhreinu börnin” í landbúnaðinum samkvæmt skilgreiningu Framsóknarflokksins.

Afurðir þeirra húsdýra sem ekki jarma og ekki ganga óheft um landið og ekki á heiðum uppi…

Því er óhætt að segja að öllu megi nú nafn gefa og líklega má segja að hér eigi vel við brot úr slagara, þar sem segir ,,bara þegar hentar mér” þegar því er haldið fram af formanni flokksins að:

,,„Framsóknarflokkurinn hefur barist fyrir þessari stefnu mjög lengi [,,að leggja áherslu á innlenda framleiðslu“]. Ég held að nú muni hljómgrunur fyrir slíkum sjónarmiðum vaxa og menn skilja af hverju við höfum verið að leggja áherslu á innlenda framleiðslu og þar með stuðning við bændur.“”(!)

Og síðan:

,,„Ég held reyndar að fyrirtækin okkar, og þá er ég ekki að tala um einstaka bændur því þeir eru í raun lítil fyrirtæki, heldur er ég að tala um afurðastöðvar í landbúnaði, enn frekar í sjávarútvegi, hafi ekki nægjanlega verið að horfa á nýsköpun, sækja fjármagn og koma með fjármagn og ýta undir þær hugmyndir sem þar eru.“

Ekki bændur því þeir eru lítil fyrirtæki, ekki menn sem reka lítil fyrirtæki og þetta er líka nokkuð gott: ,,sækja fjármagn og koma með fjármagn”.

Stjórnmálamenn tala stundum einkennilega, enda eru þeir að ,,prédika” og ,,boða” og við erum vön því!

Ekki er gott að segja hvað er best í þessu, en ef það sem kemur á eftir er ekki gott gullkorn, þá notum við bara einhverja ódýrari málma til viðmiðunar:

„Við eigum að forðast það að merkja alla peningana inn í háskóla á höfuðborgarsvæðinu. Ég held að við verðum að horfa á það að koma nýsköpunarfjármunum lengra út á land.“

Er ekki verið að skjóta föstum skotum á varaformann Framsóknarflokksins og menntamálaráðherrann?

Skipti á búgreinum?

29. mars kl. 18.27

Í Morgunblaði dagsins (20.03.2020) er viðtal við nýlega kjörinn formann Bændasamtaka Íslands. Nú skal það ekki fullyrt hér að viðtalið sé endanlega lýsandi fyrir það sem koma skal.

Formaðurinn er nýlega tekinn við formennsku í samtökunum og vel getur verið að hann sé ekki fyllilega búinn að ,,máta stólinn” ef svo má segja. Þannig er, að Bændasamtökin eru ekki heildarsamtök landbúnaðarins í raun og hafa ekki verið um áratugaskeið, þó svo að reynt hafi verið að láta svo út líta. Nema að þarsíðasti formaður reyndi að breyta því að nokkru, og gerði sér far um að hafa samstarf og samvinnu við greinarnar sem alla tíð hafa verið utanveltu í samtökunum, þ.e.a.s. allar nema sauðfjárræktina, nautgriparæktina og garðyrkjuna og í þessari röð, og kannski hefur hrossaræktin fengið að fylgja með á góðum stundum.

Í fyrrnefndu viðtali bendir hinn nýkjörni formaður á, að vegna ástandsins sem er í heiminum vegna COVIT-19 finnist honum jákvætt, ef ríkisstjórnin sýni landbúnaðinum skilning. Og segir: ,,[…] Bændasamtökin og Samtök garðyrkjubænda haf[a] kallað eftir því að brugðist verði strax við takmörkun á innflutningi grænmetis með því að bæta í niðurgreiðslu flutnkostnaðar rafmagns og auka landgreiðslur til útiræktunar grænmetis. Þannig sé hægt að auka framleiðslu innanlands en það taki tíma.(svo!) Þá hafi Bændasamtökin óskað eftir auknum framlögum til Ráðgjafarþjónustu landbúnaðarins vegna þeirrar vinnu sem hún hafi lagt í vegna faraldursins en ekki sé hægt að innheimta hjá einstökum bændum.”

Formaðurinn var kjörinn á Búnaðarþingi nýlega og kemur úr röðum garðyrkjubænda og samkvæmt því sem hér segir er hugur hans talsvert bundinn við þá búgrein. Vill að ríkið takmarki innflutning á grænmeti og bæti í niðurgreiðslur til þeirrar greinar. Auk þess telur hann þörf á að fá framlög til styrktar rekstri Ráðgjafarþjónustu landbúnaðarins vegna vinnnu sem hún hafi ,,lagt í vegna faraldursins”. Hver sú vinna er eða var, kemur ekki fram í fréttinni, en fróðlegt hefði verið að fá það fram.

Það er kunnara en frá þurfi að segja að ein búgrein hefur fram til þessa verið rekin að stórum hluta, ef ekki stærstum, af ríkinu. Og nú er svo að sjá sem hinn nýkjörni formaður Bændasamtakanna og sá sem kemur úr garðyrkjunni, vilji koma þeirri búgrein í flokk með þeirri grein landbúnaðarins.

Óskandi að það sé ekki rétt skilið, en ef af verður: að þá fari ekki á sama veg og með þá sem nú er rekin með opinberri markaðsskrifstofu til útflutnings- og innanlandsbrölts við markaðssetningu afurðanna.

Að minsta kosti má reikna með því, að grænmetið verði ekki ræktað á uppblástnu hálendinu.

Verði það úr og að á sama veg fari, er sem ekkert hafi breyst við kjör til formennsku í samtökum bænda; við að fá til forystu fulltrúa úr annarri búgrein en sauðfjárræktinni, annað en, að nú verði það garðyrkjan í stað sauðfjárræktarinnar verði sett í fyrsta sætið og í framhaldinu á fjálög ríkisins.

Fari svo, eru vonir um að samtökin þróist til Bændasamtaka allra bænda, í stað hluta þeirra, farnar út um þúfur.

Metum íslenskt sem vert er.

27. mars kl. 11.00

Á það hefur margoft verið bent af talsmönnum bænda og fleirum að ,gott væri heima hvað‘, að rétt væri af íslenskri þjóð að halla sér að íslenskum afurðum, en við misjafnar undirtektir.

Aðrir segja sem svo að það skerði kjör fólks að eiga ekki kost á að kaupa og neyta erlendra landbúnaðarafurða. Það er gilt sjónarmið svo langt sem það nær og ljóst er að ef innflutningur á erlendum landbúnaðarvörum væri einfaldlega bannaður, svo sem gert er í raun með t.d. kindakjöt, veldur það einkennilegri stöðu á markaði, svo það sé nú pent og gætilega orðað.

(Það þarf ekki að fjölyrða um ríkisreksturinn á sauðfjárræktinni, hvert hann er kominn og til hvers hann hefur leitt. Nægir þar að nefna markaðsinngrip, ofbeit, ríkisstyrki til gæludýrahalds, ríkisrekna markaðsskrifstofu til útflutnings og innanlandssölu, gríðarlega flókið og ógegnsætt styrkjakerfi, ,,gæðastýringu“ sem er nafnið tómt og fleira mætti til telja.)

Vegna viðskiptahagsmuna þjóðarinnar varðandi útflutningsvörur, var samið um innflutningsheimildir á landbúnaðarvörum fyrir nokkrum áratugum. Og síðan aukið við er núverandi formaður Framsóknarflokksins samdi um auknar heimildir fyrir innflutning á alifuglakjöti, nautakjöti, svínakjöti og ostum, í von(?!) um aukinn útflutning á kindakjöti til ESB. Sem ekki gekk eftir, enda engan markað að finna fyrir kindakjöt í því viðskiptasambandi, þ.e. markað sem greitt getur framleiðslukostnaðarverð íslensks kindakjöts.

Á endanum eru það neytendur sem ráða úrslitum og kaupa afurðir okkar bændanna ef verð og gæði afurðanna eru í lagi. Samt má ekki gleyma því að skilyrði þurfa að vera sem jöfnust hérlendis og í þeim löndum sem flutt er inn frá. Þar vantar mikið uppá, á mörgum sviðum og það er t.d. ekki tryggt að neytendur meti það sem skyldi, að ýmsar kröfur sem gerðar eru til framleiðslunnar og framleiðsluskilyrða eru strangar hér en þar.

Þeir vita sem rétt er að við höfum flest lifað af evrópskar landbúnaðarafurðir og það þó úr suður Evrópu væru!

Eða hafa lent í því líkt og undirritaður í veirufáti(!), að grípa danskar svínakótilettur í íslenskum umbúðum, en merktum sem danskar væru með örletri! Þær reyndust reyndar góðar svo sem við var að búast, en eigi að síður mun ég gæta mín betur næst!

Tryggjum svo sem unnt er að staða íslenskra bænda sé sambærileg við það sem gerist best. Hættum óþörfum ríkisrekstri og stöndum saman um íslenskt samfélag á sem heilbrigðustum grunni og eftir því sem við höfum best vit á.

Gerum eðlilegar og sanngjarnar kröfur til íslenskrar framleiðslu og búum henni sem best samkeppnisskilyrði. Munum að við búum á eyju í miðju N-Atlantshafi og því verður ekki breytt, nema með því að flytja af henni og það viljum við fæst og ekki nóg með það: það er fjöldi fólks sem vill flytja til okkar og telur að hér sé gott að búa.

Tökum því fagnandi og metum sem vert er, að hafa verið svo heppin að verða til í þessu góða landi.

Og vel á minnst: förum vel með landið okkar, og betur með það á morgun en í gær!

Hjólbörur úr steinsteypu.

16. mars kl. 11.29

Hjólbörur úr steinsteypu.

Sem barn man ég eftir stórum þungum heimasmíðuðum hjólbörum, sem voru með hjóli sem var lítið járnhjól úr steypujárni með gegnheilum og þunnum gúmmíborða.

Sá sem átti þessar börur var afi minn, stór og sterkur maður sem fór létt með að nota þetta verkfæri og það þó fullar væru af möl; hafði smíðað þær og raðað saman með því sem til var, enda efnin lítil en sjálfsbjargarviðleitnin næg. Fólk af þeirri kynslóð sem í heiminn kom um þar-síðustu aldamót reyndi að bjargast með því sem bauðst og hrópaði ekki í sífellu á aðra sér til bjargar eða til að kenna um.

Einkabíllinn var gamall Pontiac, sem við fórum á allar okkar ferðir og ég hafði það hlutverk að skipta í ,,þriðja“, svo því sé nú ekki gleymt! Sat vitanlega frammí og amma afturí og sjálfsagt hafa þau bæði haft lúmskt gaman að litla barnabarninu. Þetta var á þeim árum þegar ekki var búið að njörva samfélagið niður með reglugerðabunkum sem enginn sér yfir, né skilur til fulls.

Bílnum breytti afi minn síðan í pallbíl með því að skera aftan af húsinu, enda orðinn leiður á að troða þungum gaskútum inn í bílinn fyrir framan aftursætið. Hann var járnsmiður og var stundum að gera eitt og annað fyrir aðra, auk þess sem hann vann í Vélsmiðjunni Héðni hf.

En aftur að hjólbörunum.

Það er algjörlega útilokað að honum afa mínum hefði komið til hugar að smíða sér hjólbörur úr steinsteypu, því þó stór, sterkur og hraustur væri, hefði hann talið það óðs manns æði!

Afi var ekki menntaður í nýjustu tækni og vísindum þeirra tíma sem við sem nú erum á dögum, lifum á, en viss er ég um að hann hefði sett mörg spurningarmerki við að búa til bíla þar sem í væri troðið í hvert skúmaskot níðþungum rafgeymum til að rennireiðin kæmist með nokkrar hræður smá spotta og yrði þar síðan um langan tíma í hleðslu til að hægt væri að endurtaka leikinn og þannig koll af kolli.

Enn er ekki búið að finna upp rafgeymi sem er álíka þungur og bensíngeymir og inniheldur sambærilega orku og hann. Þetta vita allir sem vilja vita og jafnvel líka íslenskir ráðamenn sem gera það sér til öflunar vinsælda að fella niður skatta og gjöld af rafbílum, sem eru því miður mislukkuð fyrirbæri sem munu renna sitt skeið og hverfa, nema til komi uppfinningar sem engum sögum fer af.
Missum samt ekki móðinn, því líklegt er að lausnir séu handan við hornið t.d. í líki vetnis og metan og verði það raunin, mun sú lausn duga fyrir lítil sem stór ökutæki og brenna því sem er til óþurftar í andrúmsloftinu.

Skattleggjum rafbílana svo sem eðlilegt er með tilliti til vegaslits og gjalda sem eru lögð á önnur ökutæki og hættum að auka mismunun í samfélaginu með niðurfellingu gjalda fyrir þau efnameiri, á kostnað þeirra sem minna hafa handa milli.

Í fyrradag hitti ég veitingamann sem hafði verið með veitingastarfsemi á eyju í Miðjarðarhafi.

Sá hafði ekki getað fengið íslenskt dilkakjöt sem hann var vanur að heiman og þótti gott; vildi það hins vegar gjarnan og vissi að meira en nóg væri til af því.

Fyrst ekki var hægt að fá það íslenska suður þar, brá hann á það ráð að kaupa nýsjálenska lambahryggi sem voru í boði í heildsölunni sem hann var í viðskiptum við.

Úrbeinaði þá og gerði af þeim máltíðir eftir því sem best hann kunni.

Vegna þess að þessi fyrrverandi veitingamaður var af íslensku bergi brotinn og þekkti vel til íslensks lambakjöts, spurði ég hann hvernig það nýsjálenska hefði komið út, samanborið við það íslenska.

Afar vel, sagði hann og satt best að segja, betra og hryggirnir stærri vel fylltir og góðir í alla staði.

Og bragðið og mýktin, spurði ég, og lék forvitni á að vita hvort hins íslenska kryddjurtabragðs af hálendinu hefði ekki verið saknað.

Bara mjög gott og ef eitthvað var miklu betra, var svarið.

Ég renndi niður mínu íslenska stolti með íslensku Pepsí Max og spurði hvort það hefði nokkuð verið seigt?

Nei alls ekki.

Þar fór það!

Ræddum dálítið saman um seigt íslenskt lambakjöt í framhaldinu og sífellt lækkaði í Pepsí- flöskunni minni, sem nú er á leiðinni í endurvinnslu.

Heimsóknin

5. september 2019

Við lifum á skrítnum tímum.

Í loftinu birtist svermur af flugvélum sem setjast síðan hver af annarri á flugvöllinn í Keflavík. Flugvöll sem einu sinni var herflugvöllur, þéttsetinn af herflugvélum vegna þess að það var stríð.

Nú er ekki stríð sem betur fer, ekki í okkar heimshluta, en ýmislegt gengur á annarsstaðar s.s. í Sýrlandi þar sem er alltaf sumar, en það er önnur saga.

Ein af flugvélunum ber af öðrum, er í raun farþegaflugvél og í henni er farþegi og fylgdarlið.

Þessi aðalfarþegi er bara aðal hér, þessa stundina, en ekki aðal heima hjá sér, því þar er hann ,,vara“ og svo það sé nú skýrt tekið fram þá er hann varaforseti; forseti sem gripið er til ef ef sá sem er aðal forfallast af einhverjum ástæðum, en það er ekkert sem kemur málinu við þessa stundina.

Taugaspenntir byssumenn stilla sér upp tilbúnir að grípa til sinna ráða ef einhver myndi gera sig líklegan til að vera með varasama hegðun af einhverju tagi.

Jakkafataklæddi varamaðurinn hittir íslenska ráðamenn utanríkisráðherra, borgarstjóra (sem kom á reiðhjóli varamanninum til furðu), forseta sem bar dularfullt armband og konu hans sem klædd var í hvítt (það mun tákna eitthvað), utanríkisráðherra (sem ekki meðtók boðskapinn varðandi belti og axlabönd eða var það braut og belti eða símaframleiðandi eða bara eitthvað annað? Hver veit þegar enginn veit?) og ekki má gleyma forsætisráðherra sem að sögn þeirra sem með fylgdust horfði beint í augu gestsins!
Og það var spjallað, sest í stóla og slegið á létta strengi.

Á eftir ræddu menn við blaðamenn og gesturinn sagði eitt, en íslenski utanríkisráðherrann annað, eins og: nokkrum sinnum ,,ónákvæmt“, enda ekki kominn á fríverslunarsamningur við USA-ið en slíkur er í gildi við Kína.

Grænland var ekki til sölu og vonandi ekki Ísland heldur og þó og hver veit ef vel er boðið?

Gesturinn fer og allt fellur í ljúfa löð, en heima situr aðalforsetinn og lætur sig dreyma um hve sætur og huggulegur forseti N-Kóreu sé inn við beinið og hve gaman væri að sprengja fellibyli í tætlur með kjarnorkusprengju og þegar hann nær því ekki fram: þá breytir hann bara ferð þeirra á veðurkortinu.

Segi menn svo að tíðindalaust sé hér á hjaranum og í heiminum öllum!

Bjargvættur þjóðar?

15. ágúst 2019

Guðfinna Harpa Árnadóttir formaður Landsambands sauðfjárbænda, ritar grein í Fréttablaðið til andsvara við grein sem Guðmundur Steingrímsson hafði áður ritað í sama blað.

Lesa má út úr grein Guðfinnu, að sauðfjárrækt er landbúnaður og að íslenskur landbúnaður er sauðfjárrækt og ætti það ekki að koma mörgum á óvart sem þekkja til.

Guðfinna segir sauðfjárræktina vera: ,,samofin einni af okkar helstu útflutningsgreinum, ferðaþjónustunni” og virðast þau tengsl vera með einhverjum dularfullum hætti og þó ekki, því ferðamennirnir munu hafa smakkað lambakjöt samkvæmt könnun sem framkvæmd var af Icelandic Lamb og niðurstaðan varð sem vænta mátti: að það hefðu margir þeirra gert, þ.e. smakkað.

Nokkuð var fjallað um þessa merkilegu niðurstöðu í Bændablaðinu á sínum tíma og komst ritstjóri blaðsins m.a. að eftirfarandi niðurstöðu í umfjöllun sinni um málið:

,,Engin leið er að segja nákvæmlega til um hver neysla erlendra ferðamanna hefur verið á innlendu alifuglakjöti vegna þess að 11% af heildarsölunni er innflutt kjöt. Ekki frekar en hver neyslan hefur verið á innlendu nautakjöti eða svínakjöti.”

Sem sagt ,,engin leið“ komast að því hver neyslan væri á þessum kjöttegundum vegna þess að þær væru líka fluttar inn. Rétt er í þessu sambandi að rifja upp að erlendu ferðamennirnir voru ekki spurðir um neyslu að öðru leyti en því hvort kjötið hefði verið smakkað.

Bændablaðið hélt síðan áfram umfjöllun sinni og upplýsti lesendur um eftirfarandi:

,,Könnun Gallup sýndi að 57% erlendra ferðamanna hafi smakkað lambakjöt, en 41,7% nautakjöt og 25,3% svínakjöt.”

Það er sem sagt ekki hægt, en er samt hægt!

Og tökum nú eftir, að ekki var spurt um þá kjöttegund sem mest er neytt af, það er að segja alifuglakjöt.

Líklegt er að í framtíðinni verði þessi könnun notuð sem skólabókardæmi um það hvernig ekki eigi að vinna könnun af þessu tagi. Það er að segja, ef hún þá verður talin þess virði.

Sauðfjárræktin, sem er til umræðu í greinum Guðfinnu og Guðmundar er í miklum vandræðum. Vandræðum sem stafa af því að enginn markaður finnst sem greitt getur það verð sem þarf fyrir þann þriðjung framleiðslunnar sem er umfram innanlandsþörf og sem er haldið uppi með greiðslum úr ríkissjóði.

Treyst er á að ríkissjóður greiði í fyrsta lagi það sem þarf til að varan seljist (beingreiðslur, gæðagreiðslur(!), ullartillegg o.fl.), en einnig það sem þarf til að eitthvað hafist fyrir útflutninginn sem um nokkur ár hefur numið um 1/3 af framleiðslunni.

Annar vandi er síðan undirliggjandi, þ.e.a.s. að framleiðendurnir neita að horfast í augu við vandamálið. Horfast ekki í augu við að of mikið sé framleitt, að erlendir markaðir skili ekki því verði sem þarf. Horfast ekki í augu við að búskaparhættirnir séu úreltir og ekki vænlegir til vinsælda. Að það sé t.d. ekki sjálfsagt, að aðrir girði sig af til að verjast fénaðinum sem þeir búa með en ekki öfugt, og að ekki sé eðlilegt að ríkissjóður sé að styrkja fólk sem stundar búgreinina sem sport en ekki sem atvinnuveg og fái síðan greiðslur úr ríkissjóði jafnt og þeir sem eru að reyna að skapa sér atvinnu af henni og síðast en ekki síst: Að kindum sé haldið til beitar á hálendi sem er að fjúka upp vegna skertrar gróðurþekju (og fleira mætti til telja).

Auðvitað þarf að vera matvælaframleiðsla í landinu, en það er af og frá að hana þurfi að stunda í stórum stíl sem gjafagjörning til útlanda og með dýrategund sem gefur af sér afar litlar afurðir á hverja framleiðslueiningu, fer illa með gróður og helst ekki innan girðinga nema að þær séu af dýrustu og vönduðustu gerð.

Formanns Landsambands sauðfjárbænda bíður það erfiða verkefni að finna farsæla leið til að leiða félaga sína út úr vandanum. En ekki að berjast í því, að halda þeim sem fastast inni í gildrunni sem þeir eru fastir í og vitanlega verða þeir stjórnmálamenn og stjórnmálaöfl, sem ábyrgð bera á að svo er komið sem komið er, að horfast í augu við stöðuna eins og hún blasir við.

Víst getur sú staða komið upp eins og dæmin sanna, að Ísland einangrist frá umheiminum að einhverju leiti. Sagan sýnir að það hefur gerst, en ef það gerist þá felst lausnin ekki í takmarkalítilli sauðfjárrækt. Málið er mun flóknara en svo.
_ _ _

Að lokum vil ég leyfa mér að birta þessa klippu úr grein Guðfinnu Hörpu til umhugsunar:

,,[…] skautað [er] framhjá flestum rökum fyrir því að styrkja innlenda landbúnaðarframleiðslu [í grein Guðmundar]. […] rök eins og eflingu atvinnu á Íslandi og þá sérstaklega atvinnu í dreifbýli […]. Um eða yfir 10 þúsund íslensk störf eru í landbúnaði eða tengd landbúnaði. Þessi störf skila ríki og sveitarfélögum tekjum eins og önnur störf. […]”

Síðan segir:

,,[…]lambakjötsframleiðsla, er samofin einni af okkar helstu útflutningsgreinum, ferðaþjónustunni í gegnum metnaðarfulla veitingaþjónustu […] og er þar með verulega gjaldeyrisskapandi.”

Gott væri að fá frekari útskýringu á þessu, þ.e.hvernig lambakjötsframleiðsla verður gjaldeyrisskapandi?
C540E7687AAC39213EB7F4309FE538D6

Á vef Morgunblaðsins mbl.is er upplýst, að enginn skortur sé á lambahryggjum eins og haldið hefur verið fram að væri. Hið ,,týnda” kjöt fannst með óvæntum hætti þegar sótt var um tollkvóta fyrir erlent lambakjöt sem menn hugðust flytja inn til að bregðast við skortinum á þessari kjöttegund.

Þá má einnig lesa þar að Framsóknarflokkurinn vilji halda uppi því sem hann telur vera ,,sérstöðu” íslenska lambakjötsins
og að það verði best gert með því, að ekki verði flutt inn lambakjöt frá öðrum löndum. Íslenska lambakjötið er sem sagt svo sérstakt að það þolir ekki samanburð við annarra landa lambakjöt, að mati Framsóknarflokksins.

Sérstaða íslenska kjúklingakjötsins er talsverð, en Framsóknarflokkurinn virðist telja þá sérstöðu best varða með því, að flutt sé inn kjúklingakjöt frá öðrum löndum.

Sama má segja um svínakjötið og nautakjötið, sérstaða þess er talsverð og Framsóknarflokkurinn telur hana best varðveitta með því að svína- og nautakjöt sé flutt inn.

Hver er þessi sérstaða íslenska lambakjötsins?

Því er haldið fram af útflutningsskrifstofu þess, ,,Icelandic Lamb“, að sérstaðan felist í frjálsu ráfi kinda um landið.

Ekki stenst það, því það eru ekki nærri allar íslenskar kindur sem komast upp með ráf af því tagi. Fjöldi bænda heldur sitt fé í heimahögum og jafnvel innan girðinga, þó hitt sé líka rétt að sumir bændur velja þann kost að beita fé sínu á hálendið.

Það var upplýst nýlega að það er ekki nema um 1/5 hluti lambakjötsins sem verður til með beit á hálendi landsins.

Sé átt er við að sérstaðan felist í bragðinu sem myndist við beit kindanna á hálendisgróðrinum má augljóst vera að það getur ekki staðist.

Það er nefnilega nákvæmlega ekkert gert til að halda aðskildu á kjötmarkaðinum kindakjöti eftir því hvernig það verður til. Hvort það varð til við hálendisbeit eða láglendisbeit veit ekki nokkur maður, því allt fer í einn pott.

Það er ekki einu sinni höfð reiða á því hvort skrokkar af lömbum sem koma af hálendinu eftir haustsmölun og eru snöggfituð fyrir slátrun með kálbeit, séu hafðir sér eftir slátrun.

Sérstaða kjötsins er í raun ekki önnur en sú að það er íslenskt og hvað sem líður fitun lamba að hausti með erlendum fóðurjurtum og þó kindurnar fái gras, brauð eða kjarnfóður af erlendum uppruna, þá eru þær jafn íslenskar fyrir því.

Nema að hin svokallaða ,,sérstaða“ felist í því að mati Framsóknarflokksins, að kjötið hafi svo margbreytilegt bragð. Líklega liggur skýringin þar, því svo mikið er víst, að mörgum finnst sem ekki sé á vísan að róa hvað varðar bragð og mýkt hins íslenska lambakjöts sem selt er í íslenskum verslunum. Fyrrverandi landbúnaðarráðherra sagði við undirritaðan í spjalli fyrir nokkru, að hann teldi að það yrði finna út hvað það væri sem ylli því að sumt lambakjöt væri ólseigt og annað ekki.

Ef það er þessi ,,sérstaða” sem Framsóknarflokknum þykir nauðsynlegt er að vernda, með því að hindra að þeir örfáu Íslendingar sem ekki hafa bragðað á erlendu lambakjöti geti fengið sér af því prufu, þá fer málið að skýrast.

Getur verið að flokkurinn óttist samanburðinn? Getur verið að hið sérstaka ráffé sé bara ekkert sérstakt þegar upp er staðið, sé bara venjulegar kindur sem fluttar voru inn til landsins líkt og annar búfénaður sem hér er?

Alvara þessa máls er hins vegar að svo virðist sem beitt hafi verið bellibrögðum á markaði með lambakjöt. Að því hafi verið haldið fram að skrokkhluta væri farið að vanta sem ekki vantaði, hugsanlega í þeim tilgangi einum að þrýsta upp verði á vörunni, því svo bregður við að þegar við hinum meinta skorti er brugðist, að þá upplýsir hin trausta heimild Framsóknarflokkurinn allt í einu og óvænt að nóg sé til af kjöti.

Hvaðan það kom og hvert það fór er hins vegar óupplýst.

Kindugt uppgræðslustarf

6. júní 2019

Icelandic Lamb birti auglýsingu á Facebook nýlega í formi myndar af fallegu fólki í fallegu umhverfi og allir í fallegum lopapeysum

Skrifstofan Icelandic Lamb er mönnuð fimm starfsmönnum, samkvæmt því sem fram hefur komið í Bændablaðinu. Hefur hún staðið sig svo vel í markaðssetningu á kindakjöti á erlendum mörkuðum að skortur mun vera orðinn á eftirsóttustu skrokkhlutunum. Það mun þó væntanlega eķki koma að sök, því borist hafa af því fréttir, að við því verði brugðist með innflutningi á kindakjöti frá Nýja Sjálandi.

Gott er til þess að vita að kolefnisjöfnun vegna þessara kindakjötsflutninga útflutningsskrifstofunnar, skuli vera svo markvisst og örugglega jöfnuð út, með flutningi á sams konar kjöti inn til Íslands. Kjöti sem flutt er svipaða vegalengd en öfuga leið. Það hlýtur að vinda ofan af þeirri loftmengun sem hlaust af útflutningnum. Mun jafnvel auka loftgæði og ef vel tekst til: núlla kolefnissporið!

Útflutningsskrifstofan fyrrnefnda og ríkisrekna, mun eķki standa að innflutningnum. Hennar hlutverk er að koma hinu einstaka íslenska kindakjöti á erlenda markaði og það gerir hún svo vel að tæpast verður betur gert. Og eins og fram hefur komið þá mun íslenskt kindakjöt nú vera á boðstólum vítt um heim og allt austur til og með Asíu fyrir dugnað og framtak nefndrar skrifstofu.

Með auglýsingunni fylgir mynd af vörumerki útflutningsstofunnar og skoði menn það vel má sjá, að það er talið íslensku sauðkindinni til ágætis, að hún hafi fengið að ráfa frjáls um landið síðan 874.

Það gerir hún enn og er því að vonum að þess sé getið í vörumerkinu.

Ráf íslensku kindarinnar á okkar tímum fer þannig fram að henni er, að mestu leyti, ekið upp fyrir afréttargirðingar og sleppt þar til að ráfa um gróðursnautt hálendið.

Samkvæmt því sem lesa má á Facebook í færslum sumra sauðfjárbænda, býr sauðkindin yfir þeim undraverða eiginleika að hún bæði eykur og bætir þann gróður sem hún slítur upp og græðir þannig landið sé þess þörf. Það er hins vegar alls ekki er víst að slík þörf sé til staðar. Því sé tekið mark á því hve gott ástand gróðurþekjunnar er á hálendi landsins að sögn a.m.k. sumra þessara færsluritara þar um, er slík umbóta og uppgræðslubeit alls óþörf.

Engin ástæða er til að efast um þessi sannindi, því eins og allir geta séð er sandfok af hálendinu yfir lönd og haf að mestu leyti hætt og það sem greinist stundum t.d. í sunnlenskum sveitum í því efni, mun vísast koma undan nagladekkjum bifreiða í Reykjavík.

Það mun fyrst fjúka til norðurs og þaðan til austurs áður en mistrið tekur að endingu stefnuna í suður og á Suðurlandið og eyðist þar.

Það er síðan af hálendiskindunum að segja, að þegar þær eru búnar að ljúka sér af í gróðurstarfi sínu, er þeim að hausti smalað saman með fjórhjólum, mótorhjólum, hestum og hundum og komið til heimahaga með flutningatækjum ýmiskonar og líkum þeim sem notuð eru til að koma þeim til uppgræðslustarfa sinna á hálendinu.

Umferðin sem smalamennskan veldur um hálendið, mun líkt og beit kindanna, hafa græðandi og eflandi áhrif á gróðurinn þar uppi, ólíkt því sem er með umferð villuráfandi þéttbýlisbúa og alræmdra útlendinga sem stundum álpast þar um, sjálfum sér og öðrum til vansa.

Þeir sem þraukað hafa það af að lesa þennan pistil til enda, eru vonandi einhverju nær um ganginn í náttúrunni og skilja líklega núna hvers vegna beita þarf fjalllömbunum á fóðurkál að hausti þegar þau eru komin til síns heima eftir fjallveruna:

Það er til að bæta þeim upp það sem þau lögðu til uppgræðslunnar á örfoka hálendi landsins.

Sem samt er ekki örfoka og jafnvel ekki uppblásið og þaðan af síður gróðursnautt og ekki einu sinni gróðurlítið, nema þá af völdum álfta og gæsa á einstöku blettum, ef marka má suma færsluritarana fyrrnefndu.

Í þessu efni gildir nefnilega nú sem ætíð:

Að vert er lambið launanna fyrir slátrun að hausti.

Bændablaðið berst mér í hendur með tveggja vikna millibili. Ánægjuleg sending sem berst í pósti og ég gæti helst ekki hugsað mér að vera án. Fyrir tveimur dögum barst mér nýtt eintak sem ég hef verið að grípa niður í.

Í blaðinu sem mér barst á dögunum, er á forsíðunni sagt frá ,,uppgangi villiminks“ í Skagafirði. Fram kemur að dýrin hafa þyngst um heilt kíló frá því sem áður mun hafa verið, eru orðin ,,yfir 4 kíló“ og með vígtennur sem eru um 3 cm að lengd! Þá er greint er frá því að minkar þessarar gerðar séu farnir að halda sig fyrir ofan 1000 metra hæð og jafnvel farnir að sjást í Svarfaðardal og fylgir sögunni, að svo sé komið að ,,hundarnir nái ekki lengur að drepa þessa stóru minka“ og er auðvelt að leggja trúnað á það.

Óvísindaleg mæling á vígtönnum tíkarinnar minnar leiddi til þeirrar niðurstöðu að tönnin væri ekki nema 10 til 13 millimetrar, eftir því hvernig mælt var og er hún (tíkin) þó í stærra lagi.

Hér er því greinilega um mikla vágesti að ræða sem tekið hafa stökkbreytingum varðandi líkamsstærð og vígbúnað!

Í inngangi að þessari umfjöllun Bændablaðsins er sagt frá því að ríkisrekstur veiða á þessum fénaði sé á þann veg: að ,,ráðnir minkaveiðimenn fái 7.200 fyrir unnin dýr og verðlaun verða 1.800 krónur(?).

Hins vegar eru veiðar á refum launaðar með 20.000 krónu framlagi fyrir ,,grendýr“ og 7.000 krónur fyrir ,,hlaupadýr og vetrarveiði“. ,,Verðlaun til annarra [en opinberra veiðimanna?] fyrir unninn ref verða 7.000 krónur“.

Það er sem sagt þannig, að ríkið heldur úti veiðum á refum, sem er dýrategund sem verið hefur á Íslandi frá ómunatíð og greiðir tiltölulega vel fyrir. Heldur einnig úti veiðimennsku á minkum sem eru nýlega fluttir inn í íslenska náttúru, af þeim sem minkarækt hafa stundað og vel að merkja, samkvæmt því sem sagt er frá í Bændablaðinu: Minkum sem hafa tekið upp á því að breytast í stórvaxin óargardýr skaðleg og hættuleg og eru þeirrar náttúru að þenjast út og vígbúast sem í vísindaskáldsögu sé.

Það er augljóslega skoðun stjórnvalda, að stefnt skuli að útrýmingu dýrategundar sem verið hefur í landinu í þúsundir ára og greiða tiltölulega vel fyrir veiðimennsku á dýrum þeirrar tegundar.

Hins vegar eru veiðar á dýrategund sem nýlega er flutt inn og er samkvæmt því sem fram kemur í frétt blaðsins, bæði stórhættuleg og skaðleg, illa launaðar í samanburðinum.

Halda mætti að stefnan sé sú, að breyta skuli náttúru landsins á sem flestum sviðum; flytja inn skaðvalda og útrýma þeim sem náð hafa jafnvægi í náttúru landsins og það kemur fram á fleiri sviðum. Það þykir sjálfsagt að beita sauðfé í lausagöngu nær hvar sem er og engar kvaðir eru lagðar á sauðfjárbændur um að þeir haldi fénaði sínum innan girðinga með tilheyrandi afleiðingum fyrir gróðurfar landsins. Það er látið svo heita að refaveiðum sé haldið úti til að sporna gegn því að refurinn leggist á sauðfé, sem vissulega getur gerst en er ekki algengt.

Höfum í huga að búfénaður okkar er ef grannt er skoðað, ekki hluti af þeirri dýraflóru sem hér var áður en landið byggðist.

Vinnum á minknum sem hingað er kominn af mannavöldum, höfum stjórn á beit húsdýranna – sauðkinda sem annarra – látum refinn í friði og friðum landið fyrir óþarfri beit og græðum það svo sem unnt er, komandi kynslóðum til hagsbóta.